پوشش حیوانات چگونه برای بقا سازگاری یافته است؟

پوست و پوشش حیوانات
تمام سطح بدن انسان با پوششی به نام پوست پوشانده شده است. پوست متشکل از تعدادی لایه سلول پوستی است و لایه فوقانی پوست از سلول های مرده ساخته شده است که مانع از ورود آلودگی و باکتری های زیان آور به بدن می شود. پوشش حیوانات هم متناسب با نوع زندگی آنها سازگاری یافته است، این سازگاری تا حدودی آنان را در برابر پرتوهای زیان آور خورشید مصون نگه می دارد.

اگر تمایل دارید از کارکردهای پوست حیوانات اطلاعاتی کسب کنید و با مفاهیم استتار، پوست اندازی و انواع پوشش حیوانی آشنا شوید، توصیه می کنیم خواندن این متن را از دست ندهید و تا انتها با ما همراه شوید.

پوست چیست و چه کارکردهایی در انسان دارد؟

پوست، تمام سطح بدن را دربر گرفته و مانند یک لایه محافظ بدن را در برابر محیط بیرون محافظت می کند. همچنین پوست، بدن را در برابر جراحات داخلی، اشعه زیان آور خورشید و عفونت های ناشی از باکتری ها مصون نگاه می دارد. پوست تنظیم دمای بدن را برعهده دارد و مانند یک عضو حساس عمل می کند و به عنوان حس لامسه، انسان را قادر می سازد که سرما، گرما و درد را احساس کند.

همانطور که گفتیم لایه فوقانی پوست از سلول های مرده ساخته شده است. لایه ای از سلول های پوست که نزدیک به سطح پوست قرار دارد، از طریق تولید رنگدانه بدن را در برابر پرتوهای خطرناک محافظت می کند. در هر سانتی متر از پوست انسان، حدو ۱۰ تار مو، رگ های خونی به طول ۹۰۰ سانتی متر، ۱۰۰ غده عرق زا و میلیون ها سلول پوستی دارد. همچنین پوست انسان دارای تعداد بسیار زیادی سلول حسی است که پیام های دریافت شده به وسیله پوست را هنگام تماس با شیء خارجی به مغز ارسال می کند.

پوست یک نوزاد، نرم و انعطاف پذیر است و با افزایش سن، خشک تر می شود و حالت کشسانی خود را از دست می دهد و در نتیجه، چروک می خورد.

آیا از پشت پرده لباس های پَردار و خزدار که می پوشید خبر دارید؟

آیا از تجارت خونین قلم موهای آرایشی و نقاشی خبر دارید؟

آیا از پشت پرده مزارع پرورش و تکثیر تمساح خبر دارید؟

آیا از پشت پرده صنعت خز خرگوش و غاز خبر دارید؟

در همین رابطه بخوانید: پشت پرده  تجارت خونین پوست حیوانات و افشای جنایاتی خوفناک از پشت پرده صنعت پرورش غاز

حیوانات چه نوع پوششی دارند؟ انواع پوشش حیوانات

۱- پوست ضخیم (Thick skin)

پوست انسان نازک است و به راحتی آسیب می بیند. اگر پوست دچار بریدگی یا خراش شود، گیرنده های حسی ویژه ی درد، به مغز پیام می رسانند که پوست آسیب دیده و نیاز به درمان دارد.

پوست کرگدن
پوست ضخیم کرگدن

بعضی از حیوانات مانند کرگدن (Rhino) و فیل، پوست ضخیم و کلفتی دارند که آنها را در برابر جراحاتی که حیوانات مهاجم بر آنها وارد می کند، محافظت می کند.

  • جالب است بدانید ضخامت پوست فیل در بعضی از قسمت های بدنش به بیش از ۲٫۵ سانتی متر می رسد. جالب تر این که حتی نیش یک پشه هم می تواند یک فیل پوست کلفت را دچار مشکل سازد، برای همین فیل ها سعی می کنند با پاشیدن گِل و لای بر سر و بدنشان از نیش پشه ها در امان باشند.
  • شاخ کرگدن هم در واقع از نوعی پوست مخصوص ساخته شده است. سلول ها در شاخ کرگدن، چنان فشرده و متراکم هستند که باعث شده شاخ این حیوان، بی نهایت سخت باشد. کرگدن از شاخ خود برای دفاع در برابر حمله حیوانات مهاجم و مبارزه با کرگدن های رقیب استفاده می کند.
  • فوک ها و شیرهای دریایی برای به دنیا آوردن بچه های خود به ساحل می آیند. فوک یا شیر دریایی نر با دور کردن نرهای رقیب از قلمرو خود در ساحل، محافظت می کند. این حیوانات در صورتی که فرصتی به دست آورند، از دندان های تیزشان به عنوان سلاح برای گاز گرفتن گردن های یکدیگر استفاده می کنند. لایه پوست و چربی دور گردن آنها ضخیم تر از دیگر قسمت های بدنشان است تا هنگام مبارزه با شیرهای دریایی نر دیگر، گردنشان در برابر گاز گرفتن سایر شیرهای نر، صدمه چندانی نبیند.

۲- مو و خز (Hair and fur)

هر چند بدن همه پستانداران از پوست پوشیده شده اما پوششی از خز یا مو نیز برای حفاظت هر چه بیشتر، سطح پوست و پوشش حیوانات پستاندار را نیز پوشانده است. مو و خز بدن حیوانات را گرم نگه می دارد. تنها انسان است که برای گرم نگه داشتن بدنش در برابر سرما، نیاز به پوشیدن لباس دارد.

پوشش حیوانات مو و خز
پوشش مو و خز
  • بدن حیواناتی نظیر اسب، میمون و خوک از مو پوشیده شده است. بدن انسان هم از مو پوشیده شده اما ضخامت و بلندی این موها با توجه به محل رویش آنها متفاوت است.
  • بدن حیواناتی همانند گربه ها، خرگوش ها و موش ها هم از خز پوشیده شده است. خز شبیه مو اما بسیار نرمتر و نازکتر از آن است.

چین چیلا که نوعی جانور جونده آمریکای جنوبی و هم اندازه سنجاب می باشد، در میان همه پستانداران نرم ترین خز را دارد.

  • پوشش مو و خز اغلب حیوانات در فصول مختلف سال تغییر می کند؛ مثلاً در زمستان رشد بیشتری دارد و ضخیم تر می شود و در بهار و تابستان که هوا گرم است، موها و خزهایشان می ریزد.
روی صورت برخی از حیوانات مانند گربه و موش خانگی و موش کور، نوعی موی کلفت به نام سبیل وجود دارد. ریشه این موها با سلول های حسی در ارتباط هستند به همین دلیل اگر با چیزی تماس پیدا کنند، حیوان آن را احساس می کند. بهتر است بدانید این موهای حساس روی صورت، در تاریکی شب به آنها کمک می کند تا راهشان را تشخیص دهند.
  • نوزادان بعضی از پستانداران مانند موش، سنجاب و خرگوش هنگام تولد، مو ندارند و رویش موها در آنها پس از چند روز آغاز می شود. بنابراین مادر این حیوانات مقداری از موهای بدن خود را می کَند تا بدن نوزادان تازه به دنیا آمده خود را گرم نگاه دارند.

۳- پر (feather)

پوشش حیوانات پرنده از پر می باشد. پر نیز مانند مو و خز، از قسمت پوست رشد می کند و بدن پرنده را گرم نگاه می دارد. در قسمت زیرین این پرها، لایه ای از پرهای نرم و کُرک مانند وجود دارد. بدن اغلب جوجه های پرندگان، قبل از رویش پرهای اصلی و دوره بزرگسالی شان، پوشیده از این کرک پرهاست.

انواع پوشش حیوانات پرنده
نمونه هایی از پر پرندگان
  • اردک های ماده با کندن تعدادی از این پرهای ریز از آنها برای فرش کردن کف لانه شان استفاده می کنند.
  • پرندگان باید در بهترین وضعیت ممکن باشند، به همین دلیل آنها بیشتر وقت خود را صرف تمیز کردن پر و بال شان می کنند و این کار را بوسیله منقارشان انجام می دهند. بهتر است بدانید پرهای پرندگان به طور منظم و هرچند وقت یک بار می ریزد.
  • پرهای روی بال های پرندگان، پرهای پروازند. این پرها به پرنده کمک می کنند تا برای یافتن غذا یا فرار از خطر، مسافت های بسیار طولانی را طی کنند.
  • پرهای پروازگر جغد بسیار نرم بوده و به همین دلیل این پرنده می تواند به آرامی و بدون سر و صدا بر سر طعمه اش فرود آید و او را غافلگیر کند. پرهای ناحیه دم نیز به پرنده کمک می کنند تا هنگام پرواز کردن یا نشستن بر روی شاخه درختان، تعادلش را حفظ کند.
  • پرندگان از پرهای خود برای هم رنگ شدن با محیط اطرافشان استفاده می کنند. مثلا رنگ پرهای اردک کله سبز ماده، قهوه ای کمرنگ است و به همین دلیل، وقتی داخل لانه اش می نشیند کاملاً از دید همه پنهان است.
  • پرندگان از پرهای خود برای فرستادن پیغام به سایر پرندگان، جلب توجه جفت یا اعلام خطر استفاده می کنند.
  • پرهای نوعی مرغ ماهی خوار به نام قره غاز، ضد آب نیستند و هنگام وارد شدن در آب کاملاً خیس شده، باعث سنگین شدن او می شوند و در نتیجه با رفتن به زیر آب می تواند برای مدتی طولانی در زیر آب باقی بماند و دنبال ماهی بگردد. این پرنده برای خشک کردن پرهایش، مدت زمان طولانی را در برابر باد یا زیر نور خورشید سپری می کند.
  • پرهای پنگوئن و بسیاری از پرندگان آبزی، ضد آب اند یعنی بدن آنها آب را جذب نمی کند. در حقیقت، پرهای پنگوئن لایه ای از هوا را در مجاورت بدن خود حبس می کنند. این کار باعث می شود که وقتی پنگوئن برای صید کردن ماهی در آب، شیرجه می زند بلافاصله بتواند دوباره به سطح آب برگردد.

۴- فلس (scales)

پوست و پوشش حیوانات خزنده و برخی دیگر از جانوران از فلس پوشیده شده است. فلس ها می توانند آن قدر درشت و ضخیم باشند که جانور را در برابر حمله دشمنانش محافظت کنند یا آن قدر کوچک باشند که وقتی دست می زنیم، نرم و صاف احساس شوند.

پوشش حیوانات فلس مانند
پوشش فلس مانند
  • پوست بعضی از سوسمارها زبر و پوشیده از تیغ است، در حالی که پوست بعضی از حیوانات نظیر مار نرم تر است. بسیاری از مردم تصور می کنند که پوست مار، سرد و لیز است در حالی که چنین نیست و پوست مار، گرم و خشک است. اگر همه قسمت های بدن مار، نرم بودند آن وقت برای حرکت کردن به سمت جلو با مشکل رو به رو می شد. مار به کمک فلس های بزرگ زیر شکمش می تواند با سطحی که بر روی آن می خزد، اصطکاک پیدا کند و پیش برود.
  • حیواناتی نظیر لاک پشت (Turtles) که به کمک فلس هایشان در برابر خطرات مصون می مانند، بدنشان از فلس های سختی به شکل لاک پوشیده شده است. لاکِ لاک پشت ها از سلول های پوستی فوق العاده سخت و مقاوم تشکیل شده است. پاها و سر لاک پشت را نیز پوست سخت و فلس داری در میان گرفته است که این نوع محافظ مقاوم را می توان در کروکودیل ها (Crocodiles) و سوسمار (Lizard) نیز مشاهده نمود.
  • بدن بیشتر انواع ماهیان به وسیله فلس های محافظ پوشیده شده است. از آنجا که ماده لزج و غلیظی، بدن آنها را پوشانده است؛ ماهی ها لیز می باشند. این ماده لزج به آنها کمک می کند تا به راحتی در آب حرکت کنند. در ضمن بدنشان را در مقابل انواع عفونت ها مصون نگه می دارد. ماهیان نیز مانند پستانداران و پرندگان از نقش و نگارهای بدنشان برای مخفی ماندن از دید دشمنان و همچنین برای خودنمایی در برابر جفت استفاده می کنند.

۵- پوشش خاردار (Thorn)

پوشش حیوانات خارپوست از خار و تیغ می باشد که یکی از بهترین شیوه های حفظ و مراقبت از بدن است. جوجه تیغی و خارپشت با استفاده از تیغ های تیز در برابر حمله دشمنان از خود دفاع می کنند. هنگامی که حیوان مهاجم نزدیک می شود، خارپشت تیغ های پشت و دم خود را راست می کند و اگر نتواند با این کار مهاجم را فراری دهد، عقب عقب به سمت جانورِ دشمن حمله می کند تا تیغ های خود را در بدن او فرو کند.

پوشش خاردار حیوانات
انواع حیوانات خارپوست
  • زمانی که جوجه تیغی (Hedgehog) احساس خطر می کند، بدنش را گلوله می کند و به شکل یک توپ تیغ دار در می آید.
  • وقتی اکیدنه یا مورچه خورک پوزه کوتاه (Echidna) که یک پستاندار تخمگذار است احساس خطر می کند، خارهای تیزش را راست می کند.
در همین رابطه بخوانید: مگر پستانداران تخم گذار هستند؟
  • توتیای دریایی (Sea urchins) متعلق به گروهی از جانوران به نام خارپوستان است و بدنش از تیغ های بلندی پوشیده شده است که این جانور کندرو را محافظت می کند. باید بدانید که تیغ های بعضی از انواع توتیاهای دریایی، سمی می باشند.
  • بسیاری از ماهیان، پوشش خارداری روی باله و آبشش هایشان دارند اما بعضی از آنها نیز دارای تیغ های دفاعی هستند. ماهی آبنوس یا ماهی تیغ دار (Stickleback) بر پشت بدنش، تیغ هایی دارد. این ماهی هنگامی که احساس خطر می کند، خودش را باد می کند و با این کار، تیغ هایش که معمولاً صاف و یکدست روی بدنش قرار گرفته اند، راست می ایستند. این کار باعث می شود تا به شکل یک طعمه اشتها کورکن دربیاید وسایر ماهیان مهاجم نتوانند او را ببلعند.

۶- صدف (Shell)

یکی دیگر روش های دفاعی در دنیای جانوران، زندگی کردن در درون صدف های سخت است. پوشش حیوانات نرم تن از این صدف ها تشکیل شده است.

جانوران صدف دار
جانوران صدف دار
  • بعضی از آنها مانند حلزون (Snail) فقط یک صدف دارند. بعضی دیگر هم مانند صدف سیاه، صدف هایی دارند که از دو نیمه تشکیل شده است. صدف هر دوی این جانوران برخلاف لاک پشت، از سلول پوستی ساخته نشده بلکه از مایع غلیظی تشکیل شده که از بدن جانور ترشح شده و در هوای آزاد، سخت می شود.
  • جانوران تک صدفی می توانند با حمل صدف بر پشت خود به جاهای مختلف نقل مکان کنند، فقط تعداد کمی از آنها در خشکی زندگی می کنند که حلزون غول پیکر آفریقایی که بزرگترین نرم تن خشکی زی است، جزو آنها می باشد.
  • صدف حلزون های دریایی ممکن است مارپیچی، صاف یا نوک تیز باشد که بعضی از آنها رنگ های درخشانی دارند. بسیاری از آنها مانند حلزون خوراکی با جدا کردن علف های دریایی ریز و جلبک ها از سطح صخره ها، تغذیه می کنند. بعضی از حلزون های دریایی نظیر حلزون درنده خو، به طرف طعمه اش حمله می کند و پس از سوراخ کردن صدف نرم تنانی مثل صدف سیاه، آنها را می خورد.
  • نرم تنان بسیاری وجود دارند که صدف های دو کفه ای دارند. این دسته از جانوران دریایی در یک محل، بی حرکت می ایستند و مواد غذایی پیرامون خود را جذب می کنند اما بیشتر آنها می توانند با طی مسافتی کوتاه به محل هایی برسند که منابع غذا در آن مکان ها، فراوان است.
  • صدف سیاه (Mussel) با استفاده از رشته تارهای چسبناکی که از بدنش ترشح می کند، خودش را به سطح صخره سنگ ها می چسباند. صدف های دو کفه ای حفار برای آنکه بهتر به صخره سنگ ها بچسبد، آنها را سوراخ می کند. بهتر است بدانید صدف های خوراکی عمدتاً در کف دریا زندگی می کنند در حالی که صدف های دو کفه ای تیغی شکل، خودشان را زیر ماسه های بستر دریا مخفی می کنند.

۷- زره (Armor)

هرچند صدف بهترین پوشش محافظ در برابر حمله جانوران شکارچی است اما سنگینی صدف، حرکت جانوران صدف دار را با مشکلات زیادی رو به رو می سازد. بعضی از جانوران از جمله حشرات، عنکبوت ها و خرچنگ ها به جای لاک و صدف، پوشش زره مانند دارند. در واقع پوشش حیوانات زره دار از قطعات پوست مقاوم و سخت که به یکدیگر متصل اند، تشکیل شده است. چنین پوششی به حیوان این امکان را می دهد که به راحتی راه برود یا بدود. در حقیقت این حیوانات در زیر گوشت خود، استخوان ندارند. این پوشش خارجی علاوه بر آن که یک پوشش محافظ است، نوعی اسکلت خارجی نیز به شمار می رود.

آرمادیلو
آرمادیلو و پوشش زره مانندش
  • یک خرچنگ (Crabs) با احساس امنیت در درون پوشش محافظ خود، می تواند برای یافتن غذا یا فرار از صحنه خطر به راحتی این طرف و آن طرف برود. خرچنگ دارای چنگال های بزرگ زره داری است که هنگام خوردن غذا یا دفاع از خود از آنها استفاده می کند.
  • بدن آرمادیلو (Armadillos) از ۹ قطعه زره بند بند تشکیل شده است. روی هم قرار داشتن این صفحات زره مانند باعث می شود تا برخلاف لاکِ لاک پشت، انعطاف پذیر باشند.
  • پوشش حیوانات سخت پوست نظیر خرچنگ اغلب همرنگ با محیط اطراف اوست. مثلاً پوشش سبز رنگ خرچنگ ساحلی برای پنهان شدن در آبگیرهای پوشیده از جلبک، او را کاملاً از دید دشمنان مخفی نگه می دارد. خرچنگ های عنکبوتی قلاب هایی بر پشت خود دارند که برای مخفی شدن، جلبک ها را روی آنها می چسبانند و از دید پنهان می مانند.
  • حشرات (Insect) دارای اسکلت خارجی محکمی هستند که اندام های نرم بدنشان را محافظت می کند. اگرچه پوشش حشرات به سختی پوشش خرچنگ نیست اما به آنها کمک می کند تا در برابر حمله جانوران کوچک در امان بمانند.
  • بعضی از سوسک ها (Beetles) دارای بال های قاب مانند سخت و براقی هستند که بیشتر شبیه صدف به نظر می رسند.
  • کفشدوزک (Ladybird beetle) همانند سایر سوسک ها، بال های قاب مانند سختی دارد که اکثر قسمت های بدنش را می پوشاند.

پوشش حیوانات و همرنگ شدن با محیط

نقش و نگارها روی بدن بسیاری از انواع جانوران به گونه ای است که آنها را با محیط اطرافشان همرنگ می سازد. طرح و رنگ روشن پوشش حیوانات می تواند او را به طور کامل از دید دیگران مخفی سازد.

  • موهای خز قهوه ای حنایی شیر به او کمک می کند تا بدون سر و صدا در میان علفزارها و دشت ها و دور از چشم شکار خود، به سمت آن حرکت کند.
  • رنگ حیواناتی مانند خرس و روباه قطبی که در قطب شمال زندگی می کنند، سفید می باشد به همین دلیل، آنها در محل پوشیده از برف دیده نمی شوند.
  • باقرقره قطبی پرنده ای است که در فصل زمستان در مناطق پوشیده از برف زندگی می کند. رنگ پرهای این پرنده که در تابستان، قهوه ای است در زمستان به رنگ سفید درمی آید.
  • خال های روشن درشتی که بر پشت تیره بچه گوزن دیده می شوند، مانند سایه روشن های جنگل به نظر می رسند. این خال ها باعث می شوند تا گوزن از دید جانوران مهاجم مخفی بماند.
  • حشرات هم در همرنگ ساختن خود با محیط اطراف، مهارت فوق العاده ای دارند. بسیاری از حشرات با محیط خود سازگاری کامل دارند، به طوری که شبیه گیاهانی به نظر می رسند که از آنها تغذیه می کنند. برخی از کرم ها شبیه یک شاخه گیاه می باشند در حالی که جیرجیرک شبیه یک برگ مرده به نظر می رسد. بید قهوه ای وقتی روی تنه درخت می نشیند، کاملاً از دید مخفی است و بید چینی (Salix matsudana) شبیه فضله پرندگان است.
  • بعضی از موجودات برای همرنگ شدن با محیط، دست به ترفند شگفت آوری می زنند، به این ترتیب که رنگ خود را بسته به اینکه در کجا قرار دارند، در مدت چند دقیقه تغییر می دهند. آفتاب پرست در زمره مشهورترین این حیوانات و استاد این کار است. وقتی آفتاب پرست از روی برگ درختی به سمت تنه درخت حرکت می کند، بلافاصله رنگ سبزش به قهوه ای تبدیل می شود.
  • ماهی پهن و هشت پا نیز برای همرنگ شدن با بستر دریا، تغییر رنگ می دهند. آنها این کار را با انقباض و انبساط سلول های مخصوص پوستی خود که باعث ایجاد رنگ های مختلف می شود، انجام می دهند.

پوشش حیوانات و نمایش پر و بال

بسیاری از حیوانات از پوشش بدن خود برای ارسال پیغام و علائم خاص و خودنمایی در برابر حیوانات دیگر استفاده می کنند. رنگ پوست انسان هنگام خجالت کشیدن، در هوای گرم و نیز موقع عصبانیت برافروخته می شود اما این تغییر رنگ به طور غیر ارادی صورت می گیرد.

  • هنگامی که سگ، عصبانی می شود موهای گردنش راست می ایستند. موهای خز دم گربه نیز هنگام عصبانیت، همین حالت را پیدا می کنند.
  • میمون به منظور نشان دادن خشم خود، ابروهای خود را بالا و پایین می کند.
  • بسیاری از پرندگان نر دارای پرهای رنگین و روشن هستند. آنها پرهایشان را برای جلب توجه جفت و نیز برای دور کردن پرندگان نر رقیب، از هم باز می کنند.
  • رنگ های پرندگان ماده معمولاً تیره است. به همین دلیل زمانی که درون لانه شان می نشینند، با محیط اطرافشان هم رنگ می شوند.
  • طوطی نیز برای آنکه خودش را قدرتمند و جسور نشان دهد، پرهای سرش را راست می کند.

پوشش پستانداران دریایی و نحوه زندگی آنها در دریا

با وجود آنکه پوست انسان، ضد آب است ولی ما برای زندگی کردن در آب ساخته نشده ایم. مشکل اصلی این است که چگونه بدن خود را در آب، گرم نگه داریم. حتی اگر در آب گرم هم شنا کنیم، باز احساس سرما خواهیم کرد. افرادی مانند غواصان و موج سواران که مدتی طولانی را در آب می گذرانند برای گرم نگاه داشتن بدن خود، لباس های مرطوب مخصوصی می پوشند.

پستانداران دریایی نظیر وال ها و دلفین ها که در آب های سرد زندگی می کنند نوعی چربی در بدن خود تولید و ذخیره می کنند. در بعض از قسمت های بدن یک وال، ضخامت این چربی ممکن است به بیش از نیم متر برسد. آیا می دانستید وال آبی ۱۶۰ تن وزن دارد که بیش از یک سوم وزن او از پوست و چربی تشکیل شده است.

بعضی از انواع وال ها برای تولید مثل از سرزمین هایی که در آن جا تغذیه می کردند به مناطق گرم تر مهاجرت می کنند. آنها چندین ماه از سال، چیزی نمی خورند و ذخیره چربی بدنشان، انرژی لازم برای فعالیت آنها را تأمین می کند. بیشتر انواع وال هایی که در قطب جنوب زندگی می کنند، برای تولد فرزندانشان به آب های گرم سفر می کنند. مقداری از لایه چربی وال مادر برای تغذیه نوزادش به شیر تبدیل می شود. بچه ی وال باید لایه چربی ضخیم در بدن خود بسازد تا بتواند هنگامی که با مادرش به آب های سرد بازمی گردد، زنده بماند.

فوک ها و شیرهای دریایی نیز برای مقابله با سرما در بدن خود، ذخیره چربی دارند. بدن آنها از مو پوشیده شده است، چون برخلاف دلفین ها و وال ها، مدتی از عمرشان را در خشکی می گذرانند.

فوک دریایی ودل (نام علمی: Leptonychotes weddellii) در قطب جنوب زندگی می کند، جایی که دمای هوا در خشکی ممکن است به ۲۰ درجه سانتی گراد زیر صفر برسد. این فوک دریایی برای در امان ماندن از طوفان های زمستانی به زیر یخ ها پناه می برد، در چنین مواقعی زیر آب گرم تر از خشکی است.

سمور آبی (Otters) اصلاً چربی ندارد و پوشش ضخیم خز، بدنش را گرم نگه می دارد. خز ضد آب سمور به او کمک می کند تا هم در آب و هم در خشکی، گرم بماند.

پوست اندازی چیست؟ چه جانورانی این کار را انجام می دهند؟

هر روز هزاران سلول مرده پوست از سطح آن جدا می شوند و می ریزند و سلول های تازه دیگر جایگزین آنها می شوند. بعضی از جانوران در مقاطع زمانی مختلف، یک باره تمام لایه های پوست خود را می ریزند و به عبارت دیگر پوست اندازی (Moulting) می کنند. مار و سوسمار به این طریق پوست اندازی می کنند، طوری که یک پوست جدید و درخشان به جای پوست کهنه و قدیمی ظاهر می شود.

یک مار در حال پوست اندازی
پوست اندازی مار

هنگامی که مار می خواهد پوست خود را عوض کند، مایع چربی از زیر پوستش خارج می شود. این ماده چرب و روغنی علاوه بر آنکه پوست کهنه را از پوست جدید که در زیر آن قرار دارد، جدا می کند؛ رنگ پوست کهنه را نیز تیره و کدر می کند. حتی پوست قدیمی بخش هایی از چشم مار نیز تیره می شود. بنابراین مار در دوره پوست اندازی که یک هفته طول می کشد، قادر به دیدن نیست و مجبور است خودش را در محلی مخفی کند. سپس مار در زمان مقرر با پیچ و تاب دادن بدنش در مدت چند دقیقه از درون پوست قدیمی اش خارج می شود.

پرندگان هر بار تعدادی از پرهای خود را می ریزند. به همین دلیل آنها همیشه به اندازه کافی پر دارند که به کمک آنها پرواز کنند و بدنشان گرم بماند.

پستانداران در زمان های مشخصی از سال، مو یا خز خود را از دست می دهند. در تابستان جانوران، دیگر به پوشش ضخیم که بدنشان را در فصل سرما گرم نگه داشته بود نیازی ندارند. وقتی موهای گربه خانگی در فصل بهار می ریزد، همه جای خانه پر از مو می شود.

خرچنگ ها ضمن رشد کردن به دفعات، پوسته سخت و زره مانند قدیمی خود را از دست می دهند و در نتیجه پوست تازه و نرم و لطیفی به دست می آورند که مدتی طول می کشد تا دوباره سخت و مقاوم شود. بنابراین خرچنگ تا سخت شدن پوست تازه اش، باید خودش را در جایی مخفی کند تا از خطر حمله جانوران دشمن در امان بماند. ملخ، سوسک چوب خوار و عنکبوت ها نیز به همین طریق پوست اندازی می کنند.

اکثر حشرات از جمله پروانه ها و سنجاقک ها قبل از آنکه بالغ شوند، بارها تغییر شکل می دهند که اصطلاحاً به روند رشد تدریجی، دگردیسی می گویند.

بیشتر بدانیم

پوست تمامی سطح بدن را در میان گرفته است و مانند یک لایه محافظ، اندام های بدن را در برابر محیط بیرون محافظت می کند. پوست همچنین بدن را در برابر جراحات داخلی اشعه زیان آور خورشید و عفونت های ناشی از باکتری ها مصون نگه می دارد. پوست تنظیم دمای بدن را بر عهده دارد و مانند یک عضو حساس عمل می کند و به عنوان حس لامسه، انسان را قادر می سازد که سرما، گرما و درد را احساس کنیم.

مویرگ های خونی نزدیک به سطح پوست مانع از گرم شدن بیش از حد بدن می شوند. هنگامی که دمای بدن بیش از حد بالا رود، رگ ها گشاد می شوند تا خونی که بیش از حد گرم شده، نزدیک سطح پوست جریان پیدا کند و در نتیجه گرمای اضافی خود را از دست بدهد  زمانی که هوا سرد می شود، مویرگ ها منقبض و کوچکتر می شوند و در نتیجه میزان خونی که در نزدیکی سطح پوست جریان دارد، کاهش می یابد و بدن گرمای کمتری را از دست می دهد.

هرچند دمای لایه خارجی پوست ممکن است دچار تغییرات زیاد شود، اما دمای بدن یک فرد سالم تقریبا همیشه یکسان است و بین ۳۶٫۵ تا ۳۷٫۲ درجه سانتی گراد ثابت می ماند.

عرق کردن نیز به خنک شدن بدن کمک می کند. هنگامی که دمای بدن بالا می رود، غده های عرق آب را از مویرگ های اطراف جذب می کنند. آب در این غدد جمع می شود و بالاخره از منفذ غدد عرق به سمت سطح پوست رانده می شود و زمانی که عرق می کنیم بر اثر تبخیر آن،  گرمای بدن نیز دفع می شود و به خنک شدن بدن نیز کمک می کند.

با خواندن این متن متوجه شدیم پوست و پوشش حیوانات در طول زمان با شرایط زندگی آنها سازگاری یافته است و برخی از پوشش های حیوانی مثل لاک لاک پشت، پولک یا فلس ماهی و… در زمره سلول های پوستی خاص به شمار می آیند. خوشحال می شویم ما را از نظرات مفیدتان بهره مند سازید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *