تمساح بزرگترین دوزیست خزنده کره زمین

تمساح
تمساح یا کروکودیل بزرگترین دوزیست خزنده زمین بوده و شامل کِیمَن و الیگاتور می باشد و در تمامی مناطق گرمسیری از آفریقا و آسیا گرفته تا آمریکا و استرالیا می توان این حیوان آبزی را مشاهده کرد. او اکثراً از مهره دارانی همانند انواع ماهی ها، خزنده ها، پستانداران و گاهی اوقات از بی مهرگانی همانند صدف ها و سخت پوستان تغدیه می کند. تمساح‌ها از زمان های دور وجود داشته و جالب است بدانید که از زمان دایناسورها به این طرف، تغییر زیادی نکرده اند.

خیلی از افراد دنیا علاقمند ابهت و جذبه ای هستند که می توان در چهره این حیوان مشاهده کرد. اگر شما هم دوست دارید در مورد این حیوان، اطلاعاتی کسب کنید و با گونه های مختلف آن آشنا شوید؛ پیشنهاد می کنیم تا انتها با ما همراه باشید.

آرایه شناسی تمساح

فرمانرو: جانوران

شاخه: طنابداران

رده: خزندگان

راسته: تمساح‌سانان

تیره: تمساحیان

تمساح به چه حیوانی گفته می شود؟

تمساحیان (به انگلیسی: Crocodiles) به هر گونه حیوانی که به خانواده کروکودیل ها تعلق داشته باشد، اطلاق می گردد. تمساح، جانوری خزنده با فَک و دندان های بسیار قوی که با وجود داشتن ۴ دست و پا می تواند به راحتی شنا کند. تمساح و خویشاوندان آنها یعنی الیگاتورها، کِیمَن ها و پوزه باریک ها جانوران باستانی هستند و به گروه دایناسورها و نیاکان پرندگان تعلق دارند. اعضای خانواده تمساح‌ها خیلی از وقت شان را با حمام آفتاب یا استراحت در آب می گذرانند اما وقتی لازم باشد می توانند سرعتی خیره کننده داشته و با قدرت و دقتی شگفت انگیز حمله کنند.

تمساح‌ها با وجود درنده بودن شان بیش از هر گروه دیگر خزندگان امروزی از فرزندان شان مراقبت می کنند. همان آرواره های وحشتناکی که می توانند جانورانی به بزرگی کَل یالدار را بکُشد، بچه تمساح‌هایی به طول ۲۰ سانتی متر را حمل می کنند و محافظان آنها می باشند.

مهم ترین تفاوت تمساح با سوسمارها و مارها و بیشتر خزندگان دیگر کامل شدن دیواره میانی قلب آنها می باشد. در واقع قلب تمساح‌ها همچون پرندگان چهار حفره ای کامل بوده و قلب سوسمارها و مارها چهار حفره ای ناقص.

شرح مختصری از برخی از ویژگی های تمساح‌ها

  • اندازه

اندازه نوزادان تمساح با توجه به فصل تولد، تغذیه و ترکیبات خون مادر فرق می کند ولی بیشتر آنها هنگام تولد در حدود ۲۰ سانتی متر می باشند. قد و وزن گونه های بزرگ تمساح‌ها به ترتیب برابر با۵-۶ متر و ۱۲۰۰-۱۰۰۰ کیلوگرم می باشند. تمساح‌های آب شور بزرگترین خزنده روی زمین بوده و در استرالیای شمالی و کل آسیای جنوب شرقی زندگی می کند. بهتر است بدانید که تمساح‌های ماده اغلب کوچک تر بوده و طول آن ها نمی تواند بیش از ۳ متر باشد.

  • خطرناک ترین گونه های تمساح‌ها

تمساح‌های نیل و تمساح آمریکایی از خطرناک ترین گونه های تمساح به شمار می آیند و حتی انواع بزرگ کِیمَن نیز برای انسان خطرناک می باشند.

  • آناتومی بدن

رنگ نوزادان زیتونی بوده که نوارهای تیره بر روی دمشان و نقاط تیره رنگ در دو طرف بدنشان وجود دارد و با بزرگ شدن نوزادان، این رنگ ها بتدریج از بین می روند. رنگ حیوانات مسن‌تر قهوه‌ای روشن می باشند.

دندان گاندو نمی تواند غذا را بجود اما اسید فراوان موجود در شیره گوارشی آنها می تواند در عرض چند دقیقه هر نوع غذایی را هضم نماید. این حیوان همانند گربه، چشم بیضی شکل و عمودی و همچنین دارای یک پلک سوم برای محافظت از چشم خود در زیر آب دارد. چشم های او چون دارای رنگدانه قرمز است می تواند در شب بدرخشد. به هین دلیل است که اگر این حیوان چشم هایش را در شب ببندد هیچ کسی قادر به دیدن او در شب نخواهد بود.

تمساح قلبی چهار بخشی، دیافراگم و قشر مغزی هوشمندی دارد. پوشش بدن او از فلس بوده و با این حال می‌تواند با سرعت و سادگی در آب شنا کند و هنگام شنا پاهای خود را در کنار تنه جمع می کند و با این کار از فشار آب می کاهد و با شتاب بیشتری شنا می کند. انگشتان پاهای این خزنده چسبیده بهم می باشد که این ویژگی توان برگشت شتابان و حرکت های ناگهانی در آب را به او می‌دهد.

وقتی تمساح‌ها دهانشان را می بندند بعضی از دندان های آرواره پایینشان از دهانشان بیرون می زنند و روی آرواره بالا می آیند. این دندان ها برای گرفتن شکار و سوراخ کردن بدنش عالی هستند اما برای تکه تکه کردن و جویدن شکار کارایی چندانی ندارند. وقتی تمساح‌ها می خواهند جانوری به بزرگی بوفالو را بخورند، قسمتی از لاشه بوفالو را با آرواره اشان می گیرند و او را آنقدر می چرخانند تا از بقیه لاشه جدا شود و بعد همان قسمت را می خورند.

  • تغذیه تمساح‌ها

این جانوران شکارچی بر خلاف جثه بزرگی که دارند، زیاد غذا نمی خورند و می توانند حتی با نیم کیلوگرم گوشت هم سیر شوند. آنها شب‌ها در اطراف رودخانه به جستجوی غذا می پردازند و از ماهی‌ها، پرندگان و پستانداران اطراف رودخانه تغذیه می‌کنند و بعد از گرفتن شکار، او را با آرواره‌های قوی خود فشار داده و شکارش رایا به داخل آب می برند یا این که در کنار رودخانه مخفی می کنند.

  • زیستگاه

مناطق رودخانه‌ای به ویژه در برکه‌های عمیق‌تر

  • جفت‌گیری و تولید مثل

تمساح‌ها اکثراً بین ۵ تا ۱۰ سالگی به سن بلوغ می رسند، اما چون پرندگان، شغال‌ها، روباه‌ها بزرگ‌ترین دشمن نوزادان آنها می باشند خیلی از آنها به سن بلوغ نمی رسند. تمساح ماده، حفره ای به عمق ۵۰ سانتی متر در شن های رودخانه حفر می کند و ۲۰ تا ۶۰ تخم در آن می‌گذارد و روی آنهارا با شن می ‌پوشاند.

کروکودیل ماده پس از تخم گذاری، محدوده تخم گذاری را ترک نمی کند و به مراقبت از تخم های خود مشغول می شود. ۶۰ روز بعد که قرار است بچه ها از تخم بیرون بیایند، مادرشان به کمک آنها می رود و شن های روی تخم ها را کنار می گذارد تا نوزادانش راحت تر از زیر شن ها بیرون بیایند!

معرفی۴ گونه تمساح معروف و شناخته شده

۱- تمساح پوزه باریک (Gavialis gangeticus)

این تمساح که عجیب ترین تمساح جهان است پوزه ای باریک و کشیده با دندان های ریز و تیز دارد.

تمساح پوزه باریک
تمساح پوزه باریک،عجیب ترین تمساح جهان

این جانور پوزه اش را در آب به این سو و آن سو حرکت می دهد و ماهی های لغزنده را با دندان های متداخل و نوک تیزش گرفتار می کند. پوزه باریک بالغ نر با غرشی بلند که با برآمدگی یا قبه روی پوزه اش تولید می کند، رقبایش را فراری می دهد. این غرش محصول بازدم این تمساح‌ها بوده چون آرواره های آنها زیاد قوی نمی باشند.

۲- الیگاتور (Alligators)

الیگاتور جانور عظیمی است و طولش گاهی به ۶ متر می رسد.

الیگاتور
تمساح الیگاتور

او می تواند آرواره های خود را با دقتی شگفت انگیز به کار گیرد. مثلاً گاهی الیگاتور ماده برای کمک به از تخم بیرون آمدن بچه هایش، تخم ها را در دهانش می گذارد و آنها را با زبانش به سقف دهانش می ساید تا آرام آرام ترک بخورند.

۳- کِیمَن (Caiman crocodile)

کیمن ها عضو خانواده الیگاتور هستند. پوزه هایی کوتاه و پهن دارند و مثل الیگاتورها وقتی دهانشان را می بندند، دندان های آرواره پایینشان تقریبا دیده نمی شود.

کِیمَن
تمساح کِیمَن

کیمن های جوان بیشتر حشره می خورند اما وقتی بزرگتر می شوند سراغ حلزون های آبی، ماهی ها، پستانداران و پرندگان هم می روند. یکی از گونه های کیمن پوزه پهن، بسیار سازگار با محیط بوده و می توان آن را در آبگیرهای احشام و همچنین در رودهای بسیار آلوده نزدیک شهرهای بزرگ پیدا کرد.

۴- تمساح نیل یا تمساح معمولی (Nile crocodile)

این تمساح بزرگترین تمساح آفریقایی بوده و نر آنها حدود ۳٫۵ تا ۵ متر طول دارد. میانگین وزنی او ۲۲۵ کیلوگرم است ولی بعضی از آنها می توانند تا بالای ۷۰۰ کیلوگرم نیز رشد کنند.

تمساح نیل
تمساح نیل

میانگین طول عمر این حیوان در طبیعت ۴۵ سال است. آنها بیشتر از ماهی ها تغذیه می کنند اما تقریباً هر حیوان دیگری مثل گورخر، کرگدن های کوچک، پرندگان و تمساح‌های دیگر را نیز ممکن است بخورند. تمساح نیل قادر است در یک وعده تا نیمی از وزن بدن خود غذا بخورد.

این تمساح‌ها با اینکه می توانند در آب شور زندگی کنند اما بندرت در خارج از آب های شیرین وجود دارند. این تمساح‌ها به آدم خوار شهرت یافته اند و طبق برآوردها سالانه حدود ۲۰۰ نفر طعمه آنها می شوند. شکار گسترده این حیوان در دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۶۰ باعث شد او در آستانه انقراض قرار بگیرد اما پس از آن با اقدامات حفاظتی انجام شده، جمعیت این حیوان در بیشتر مناطق احیا شد. هرچند در برخی نقاط آلودگی های محیطی، شکار و نابودی زیستگاه باعث کاهش شدید تعداد تمساح‌های نیل شده است.

گاندو تمساح ایرانی
گاندو، تمساح پوزه کوتاه ایرانی

گاندو، تمساح پوزه کوتاه ایران، نماد برکت و آبادانی

نوعی تمساح پوزه کوتاه آسیایی به نام گاندو (نام علمی: Crocodylus palustris) در نواحی جنوب شرقی ایران و چابهار در جوار رودخانه های باهوکلات، کاجو و سرباز وجود دارد که بر اساس آخرین سرشماری، ۴۰۰ گاندو در استان سیستان و بلوچستان تحت حمایت ویژه اداره کل محیط زیست استان زندگی می کنند.

اسفند، فصل جفت‌گیری گاندو  بوده و او بعد از جفت‌گیری تا اردیبهشت ماه حدود ۲۵ الی ۳۰ تخم می‌گذارد که پس از ۶۰ روز نوزادان از تخم بیرون می آیند. متأسفانه به خاطر دلایلی مانند بی‌آبی و گرمای شدید یا خورده شدن توسط حیواناتی مانند پرندگان شکاری، مرغان ماهی‌خوار، بزمجه، سگ، روباه و شغال تنها ۵ تا ۱۰ درصد آنها به سن بلوغ می رسند.

وجود پرده‌ای در بدن گاندو، راه ورود آب به معده را می‌بندد. بنابراین حتی زمانی که دهان حیوان باز است، هیچ آبی وارد معده‌اش نمی‌شود. گاندوها بسیار باهوش، زیرک و ترسو بوده و قادر به تشخیص صداها از فاصله ۵۰۰ متری می باشند. آنها با شنیدن کوچک ترین صدایی به سرعت در آب پنهان می شوند. آنها برخلاف چهره ترسناکشان، حیوانات آرام و  اجتماعی بوده و اگر هیچ خطری آنها را تهدید نکند، به راحتی در کنار انسان‌ها رفت ‌و‌ آمد می‌کنند.

از عوامل طبیعی تهدید تمساح ایرانی می توان به وجود سیلاب‌های سنگین در زیستگاه او و بلعیده شدن نوزادان توسط همنوعان بالغ خود اشاره کرد. تغییر در ترکیب آب شیرین رودخانه ها توسط انواع آلودگی های شیمیایی از قبیل آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها، قارچ‌کش‌ها، روغن موتور و یا سایر مواد شوینده ها نیز می تواند جزو عواملی باشند که این تمساح‌ها و نسل آن ها را در معرض خطر قرار می دهد.

اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی، در آخرین طبقه‌بندی خود در سال ۲۰۰۵ تمساح پوزه کوتاه را جزو گونه‌های آسیب‌پذیر اعلام کرده است. شاید برایتان جالب باشد که اگر کسی به گاندوها آسیبی وارد آورد یا آن ها را شکار کند، مجبور به پرداخت جریمه ۲۰ میلیونی خواهد شد.

۱۰ حقیقت جالب از تمساح‌ها

اگر علاقمند کروکودیل می باشید بهتر است با چند واقعیت جالب در مورد این حیوان آشنا شوید و شاید هم با خواندن برخی از آنها شگفت زده  شوید.

۱- تمساح‌ها با وجود داشتن ۲۴ دندان تیز و ترسناک، غذا را نمی جوند بلکه آن را می بلعند. خیلی کم دیده شده که غذا را خرد کنند. آنها فقط برای اینکه غذا را در دهان خود نگه دارند از دندان هایشان استفاده می کنند. جالب است بدانید این حیوانات قادر به خوردن و هضم سنگ نیز می باشند.

۲- دم تمساح‌ها با ین که در خشکی هیچ کاربردی ندارد ولی تمساح‌ها با استفاده از دم قوی خود می توانند با سرعت ۴۰ کیلومتر در ساعت شنا کنند. آنها حتی می توانند حدود ۳ ساعت به صورت قائم روی این عضو بدن خود بایستند.

۳- قلب تمساح‌ها بزرگ می باشد ولی فعالیت های این حیوان هیچ تأثیری بر قلب او نداشته و می تواند چندین ساعت زیر آب بماند.

۴- تمساح چون غدد مولد عرق ندارد در گرمای تابستان با باز نگه داشتن دهان خود، بدنش را  خنک نگه می دارد.

۵- تنها علامتی که می توان تمساح و کروکودیل را از هم تشخیص داد از شکل دندان ها و آرواره های آنهاست. آرواره تمساح‌ها عریض‌تر و U شکل بوده در حالی که پوزه کروکودیل به شکل V است.

۶- شاید برایتان جالب باشد که به علت این که عضله‌هایی که به باز نگه داشتن دهان تمساح کمک می‌کنند در حالت بسته بودن دهان، بسیار ضعیف می باشند؛ شما می توانید تنها با دست تان دهان او را بسته نگه دارید.

۷- نوزادان تمساح قبل از تولد قادرند از خود صدا ایجاد کنند و شاید به این وسیله باهم ارتباط برقرار می کنند. متأسفانه ۹۰ درصد از نوزادان قبل از اینکه چشم به دنیا بگشایند، طعمه حیواناتی همانند کفتار، شیر، ببر و… می‌شوند.

۸- چون زبان تمساح چسبیده به سقف دهان این حیوان بوده، او قادر نیست زبان خود را بیرون بیاورد. جالب بود، نه؟

۹- تمساح‌ها بینایی فوق العاده ای در شب دارند و اگر چشم هایشان را ببندند شما نمی توانید آنها را در شب ببینید.

۱۰- امکان تشخیص جنسیت تمساح‌ها از روی دمای تخم آنها قبل از تولد وجود دارد. دمای ۳۱٫۵ درجه سانتی گراد تخم نشان دهنده جنسیت نر و کمتر یا بیشتر از این دمای تخم، نشان دهنده جنسیت ماده این حیوان می باشد.

قهرمان ملی
کدامیک ار این دو قهرمان ملی می باشند؟

 

تفاوت از زمین تا آسمان

صادرات پوست، گوشت و خون

پارک تمساح ها در قشم اولین تولید کننده و پرورش دهنده تمساح های بزرگ جثه در جهان است و تمساح ها در این مرکز پرورش داده شده و به کشور های دیگر صادر می شوند تا پوست شان به طور فجیعانه ای کَنده شود. و در طرف دیگر قضیه

یک قهرمان ملی حیات وحش در ایران که دلی بزرگی دارد!

حسن پذیرفته از اعضای فعال مجمع فعالان زیست محیطی کشور (انجمن حمایت از حیوانات و محیط زیست ایران) نوجوان شجاع بلوچ که حدود ۱۴ سال سن دارد و از کودکی توانایی برقراری ارتباط با گاندوها را دارد.

گاندو یک گونه آسیب پذیر و در معرض خطر انقراض است که باید حفاظت و‌ حمایت شود. در سیستان و بلوچستان رابطه مردم بومی با گاندوها بسیار خوب است. آن‌ ها این حیوان را مقدس دانسته و از آسیب رساندن به گاندوها خودداری می‌ کنند. حسن پذیرفته هر روز برای گاندوها غذا می برد و به آنان رسیدگی می کند. او یک پسر شجاع و بی نظیر می باشد که نگران آینده گاندوها در ایران است و تمام تلاش خود را می کند تا در صورت آسیب دیدن، آنان را همراه محیط بانان و کارشناسان مداوا کرده و شکم شان را سیر نگه دارد.

مجمع فعالان زیست محیطی کشور (انجمن حمایت از حیوانات و محیط زیست ایران) به نوبه خود از این نوجوان نهایت تشکر و قدردانی را دارد. موفق باشی قهرمان!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *