پاسخ به یک سوال عجیب: مگر پستانداران تخم گذار هستند؟

پستانداران تخم گذار
همه ما می دانیم که پستانداران حیواناتی مودار و خونگرم بوده که بچه خود را زنده به دنیا می آورند (زایمان می کنند) و با شیر، بچه خود را تغذیه می کنند. از جمله پستانداران جهان می توان به انسان، شیر، گربه، سگ، زرافه، نهنگ، دلفین، خوک دریایی و… اشاره کرد. ولی آیا به نظر شما پستاندارانی هم وجود دارند که تخم گذار باشند؟ بله، درست شنیدید اصلاً تعجب نکنید! پستانداران تخم گذار.

گروهی از پستانداران به نام پستانداران تخم گذار وجود دارند که به جای اینکه زایمان کنند و بچه خود را زنده به دنیا بیاورند تخم می گذارند و در عین حال به نوزاد خود شیر می دهند. تمامی این پستانداران در استرالیا یا گینه نو زندگی می کنند و اگرچه خونگرم می باشند ولی کاملاً شبیه بقیه پستانداران جهان نیستند.

اگر مایل به کسب اطلاعات بیشتری درباره این پستانداران، گونه های موجود و ویژگی های ظاهری و رفتاری آنها می باشید خوشحال می شویم تا انتها ما را همراهی بفرمایید.

۳ نوعِ پستانداران تخم گذار کدامند؟

گونه های موجود (در حال حاضر زنده) این پستانداران عبارتند از:

۱- پلاتی پوس منقار اردکی (The Duck-Billed Platypus)

نام علمی: Ornithorhynchus anatinus

زیستگاه: شرق استرالیا و عمدتاً در مناطق آب شیرین سواحل جنوب شرقی تاسمانی

تغذیه: جانوران بی مهره زیر زمینی مثل خرچنگ، لارو حشرات، میگو، صدف، تخم قورباغه و ماهی، پشه، مگس، خرمگس.

شکارچیان طبیعی: دینگو (سگ استرالیایی)، گربه وحشی، سوسمار، موش آبی، کروکودیل، خرس، عقاب، جغد، تمساح و روباه.

قد و وزن: قد بین ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر و وزن حدود ۲ تا ۸ کیلوگرم

طول عمر: حدود ۱۶ سال

ضربان قلب در دقیقه: متغیر از ۱۴۰ تا ۲۳۰ ضربه و در مواقع نادری حتی به ۵ ضربه در دقیقه نیز می رسد.

پلاتی پوس
پلاتی پوس منقار اردکی

ویژگی:

یک حیوانی عجیب و شبیه سمور دریایی است که در کنار رود و جویبارهایی مناسب برای کندن سوراخ زندگی می کنند. رنگ آنها قهوه ای بوده و موهای لخت و نرمی و یک دم شبیه به سگ آبی یا بیدَستَر و منقاری شبیه به منقار اردک دارند. این حیوان دو حفره بینی نزدیک سر دارد که به تنفس او در داخل آب کمک می کند. پلاتی پوس گوش خارجی ندارد ولی در دو طرف سر خود دو گوش داخلی دارد که هنگام شنا مجاری این گوش ها بسته می شود. همچنین باید بدانید که در بیرون از آب، مجاری گوش پلاتی پوس بسیار حساس می باشد.

نحوه قرار گرفتن پاها در زیر بدن پلاتی پوس او را شبیه یک مارمولک می سازد. پاهای جلویی این پستانداران تخم گذارِ نیمه آبزی پرّه دارند که به حیوان کمک می کند تا در آب به جلو حرکت کند و در هنگام راه رفتن روی خشکی این پرّه ها بسته می شوند. پاهای عقبی این حیوان سرپنجه های تیز و خمیده ای دارند که باعث تعادل در هنگام شنا می شود و همچنین به تعادل جانور در هنگام حفاری کمک می کند. پلاتی پوس های نر در مچ پاهای عقبی خود یک عضو نوک تیز و سیخ مانند زهردار و سمی دارند. بهتر است بدانید که سمی که این حیوان ترشح می کند می تواند یک سگ را بکشد.

دم این حیوانات، پهن، مسطح و پارو مانند بوده و هنگام شنا به عنوان یک سکان عمل کرده و هنگام حفر زمین، خاک را به تونل حفر شده انتقال می دهد. این حیوان می تواند غذا را در این حفره ها ذخیره کند تا در طول مدت زمان خوابیدن روی تخم ها از آنها تغذیه نماید.

این حیوانات در دو سالگی بالغ می شوند. جنس ماده  ۲ تخمدان دارد که تخمدان سمت چپ فعال بوده و تخمدان سمت راست رشد ضعیفی داشته و عملاً هیچ کاربردی ندارد. بعد از جفت گیری حیوان ماده، نر را ترک کرده و معمولاً ۲ عدد تخم در سوراخ زمینی مخصوصی که درست کرده می گذارد. این تخم ها ۲۸ روز داخل رحم قرار داشته و مادر تنها ۱۰ روز روی تخم ها می خوابد.

بهتر است بدانید تخم مرغ ۱ روز داخل رحم و ۲۱ روز خارج از رحم می ماند تا به جوجه تبدیل شود.

پلاتی پوس ماده بعد از گذاشتن تخم ها، هنگامی که احساس خطر می کند، سمی ترشح می کند تا از تخم های خود در برابر مهاجمان محافظت کند. نوزادان بعد از بیرون آمدن از تخم، از شیر مادر تغذیه کرده و تا ۱۷ هفته داخل سوراخ می مانند. نوزادان تازه متولد شده؛ کور، بدون مو و بسیار آسیب پذیر می باشند. با اینکه این پستانداران تخم گذار غدد پستانی دارند ولی به علت عدم وجود نوک پستان، شیر از طریق غدد پستانی موجود روی پوست و از طریق شیارهای شکمی خارج می شود و نوزادان شیر را از آنجا تغذیه می کنند! تغذیه با شیر مادر تا ۴ ماهگی ادامه می یابد و بعد از گرفته شدن از شیر ابتدا مادر سوراخ را ترک می کند و بعد از مدتی بچه هایش نیز از سوراخ بیرون می آیند تا زندگی جدید خود را شروع کنند.

ویژگی الکترورِسِپشِن یک ویژگی خاصی است که پلاتی پوس ها دارند و با آن کمترین میزان جریان الکتریسیته دور و بر خود را احساس می کند. چون پلاتی پوس ها گوش، چشم و حفره های بینی خود را داخل آب می بندند؛ می توانند از این ویژگی در مسیر یابی بهره بگیرند.

۲- اکیدنه یا مورچه خورک دماغ کوتاه (The Short-Beaked Echidna)

این حیوانات چون دوست دارند از مورچه ها و موریانه ها تغذیه کنند به این علت مورچه خورک  نامیده می شوند.

نام علمی: Tachyglossus aculeatus

زیستگاه: سراسر استرالیا و مناطق جنوب غربی گینه نو

تغذیه: عمدتاً مورچه ها و موریانه ها

شکارچیان طبیعی: کیسه داران ماهی خوار و عقاب ها

قد حیوان بالغ: قد بین ۴۵ تا ۷۷ سانتی متر

اکیدنه، پستانداران تخم گذار
اکیدنه یا مورچه خورک دماغ کوتاه

ویژگی:

مورچه خورک دماغ کوتاه یکی از پستانداران تخم گذار است که به وفور در استرالیا و گینه نو یافت می شود. بدن این حیوانات پوشیده از خار و خز بوده و یک زبان خاصی دارند که برای گرفتن شکارهای سریع از آن استفاده می کنند. یک اندام جلویی قوی دارند که به آنها در حفر سوراخ کمک می کند. این حیوانات از حشرات تغذیه کرده و در طول زمستان به خواب زمستانی می روند.

در فصل تخم‌گذاری اکیدنه ماده از زیر شکم خود کیسه‌ای می‌آویزد که دهانه آن به سمت پشت جانور قرار دارد. در هنگام تخم گذاری، حیوان طوری خود را جمع و جور می‌کند که یک یا دو عدد تخم از سوراخ مقعدش مستقیم به درون کیسه هدایت می‌شود. بعد از ۱۰ روز بچه ها از تخم بیرون می آیند ولی باید بعد از تولد ۳ ماه در داخل کیسه بمانند و از شیر مادر تغذیه کنند.

این پستانداران تخم گذار اگرچه ترسناک به نظر می رسند اما بسیار ترسو بوده و هنگام احساس ترس و خطر پاهایشان را داخل بدن شان جمع کرده و شبیه یک توپ می شوند. در این حالت آنها قادر به دیدن چیزی نبوده و فکر می کنند که کسی آنها را نمی بیند.

۳- اکیدنه یا مورچه خورک دماغ بلند (The Long-Beaked Echidna)

نام علمی: Zaglossus attenboroughi

زیستگاه: منطق پاپوآ گینه نو و کوه های Cyclops گینه نو

تغذیه: عمدتاً کرم‌ها و لارو حشرات

شکارچیان طبیعی: کیسه داران ماهی خوار و عقاب ها

قد حیوان بالغ: ۵۰ تا ۵۵ سانتی‌متر

بلندی دم: حدود ۶ سانتی متر

اکیدنه دماغ بلند
اکیدنه یا مورچه خورک دماغ بلند

ویژگی:

این گونه بسیار در معرض خطر انقراض قرار داشته و شاید هم منقرض شده باشد چون از سال ۱۹۶۱ به بعد هیچ نمونه ای  جهت آزمایش از این پستانداران تخم گذار جمع آوری نشده است. مصاحبه با افراد محلی در سال ۲۰۰۷ و نشانه هایی از حفر سوراخ بیانگر این امر می باشد که این گونه ها هنوز زنده اند اما هیچ دانشمندی هنوز حتی یکی از آنها را ندیده است.

۳ گونه اکیدنه دماغ دراز وجود دارد که عبارتند از:

۱- اکیدنه دماغ دراز غربی (Western Long-Beaked Echidna)

۲- دماغ دراز شرقی (Eastern Long-Beaked Echidna)

۳- دماغ دراز سِر دیوید (Sir David’s Long-Beaked Echidna)

این جانوران نیمه آبزیان و شناگران ماهری بوده و خارهای زردی دارند. باید بدانید که خزشان در زیر این خارهای زرد قرار گرفته و خرطومی به اندازه نصف سرشان دارند. نرها مثل پلاتی پوس در مچ پاهای عقبی خود یک عضو نوک تیز و سیخ مانند دارند ولی با این تفاوت که سمی نمی باشد. اندازه دم این حیوانات حدود ۶ سانتی متر می باشد و تولید مثلی شبیه به اکیدنه دماغ کوتاه دارند. باید بدانید که اکیدنه دماغ دراز غربی بزرگترین پستاندار تخم گذار بوده و ترجیح می دهد در چمنزارها و علفزارهای واقع در آلپ و جنگل های کوهستانی زندگی کند.

تخم پلاتی پوس

تفاوت تخم گذاری پلاتی پوس و مورچه خورک

  • پلاتی پوس ها تخم های خودشان را در سوراخ ها و حفره های زمینی می گذارند اما مورچه خورک ها تخم هایشان را داخل کیسه موجود در بدنشان می گذارند.
  • پلاتی پوس ها می توانند ۲ عدد تخم بگذارنند ولی مورچه خورک ها تنها ۱ تخم می گذارند.

تفاوت های پستانداران تخم گذار با سایر پستانداران

  • پستانداران تخم گذار نوک یا منقارهای نرمی دارند در حالیکه پستانداران  پوزه یا دهان دارند.
  • میزان متابولیک و سوخت و ساز پستاندارهای تخم گذار در مقایسه با سایر پستاندارن کمتر می باشد.
  • پستاندار تخم گذار بالغ دندان ندارد. پلاتی پوس های جوان دندان های آسیایی دارند ولی در بزرگسالی آنها را از دست می دهند.
  • مستندات و شواهد فسیلی نشان دهنده آن است که آخرین جد مشترک این پستانداران تخم گذار سمی بوده و بهتر است بدانید معدودی از سایر پستاندارن از جمله بوزینه های تنبل (موجود در سیلان و هندوستان) و چندین گونه از جوندگان سمی می باشند.
  • کمربند شانه ای این گونه از پستانداران کاملاً متفاوت از کمربند شانه ای سایر پستانداران می باشد. دلیل آن این است که پاهای این حیوانات به جای اینکه در زیر بدنشان قرار داشته باشد، کنار بدنشان واقع شده و این امر منجر می شود آنها مثل خزندگان راه بروند.
  • پستانداران تخم گذار خاصیت الکترورِسِپشِنی دارند و قادر به دریافت برق هستند که یک نوع قابلیت و توانایی بیولوژیکی برای تشخیص تحریک الکتریکی می باشد. بهتر است بدانید که کوسه ها نیز چنین قابلیتی دارند.
  • پستانداران تخم گذار نوک پستان ندارند بلکه شیر را از غدد مترشحه برون ریز یا درون ریز پستانی روی پوست شان بیرون می هند.
  • اکیدنه های تازه متولد شده مثل جانوران کیسه دار وقت خودشان را داخل یک کیسه محافظ می گذرانند.
  • پستانداران تخم گذار تنها یک مخرج خارجی دارند که cloaca نام دارد و برای جفت گیری و همچنین دفع ادرار و مدفوع استفاده می شود. بهتر است بدانید پرندگان و خزندگان هم به جای مخرج مجزا یک cloaca دارند.

نتیجه گیری

پستانداران تخم گذار ظاهراً خیلی وقت پیش از این، بسیار متنوع تر و بی شمارتر از چند گونه فعلی بوده اند. سوابق فسیلی بیانگر این است که پستانداران تخم گذار و پستانداران دیگری مثل سگ، گربه و انسان در اوایل دوره تریاسیک از هم جدا شده اند. همه این مستندات بسیار ناشناخته و مبهم می باشند چون سابقه فسیلی اطلاعات زیادی در اختیار ما نمی گذارد.

تا اوایل قرن ۲۰ انسان این حیوانات و مخصوصاً پلاتی پوس را به خاطر خزش شکار می کرد اما اکنون از این حیوان در زیستگاه طبیعی خود محافظت می شود. آلودگی هوا، آلودگی آب، فرسایش تپه های جویباری و سدسازی، تأثیرات قابل توجهی بر این پستاندار تخم گذار می گذارد. نابودی حشرات به خاطر استفاده از حشره کش و قطع زنجیره غذایی، گیر افتادن تصادفی در تورهای ماهیگیری، ریختن زباله و انداختن اشیاء نوک تیز مثل شیشه و قوطی در آب، آسیب به پوشش گیاهی، بتن ریزی برای ساخت کانال و در نهایت صدمه به خز این حیوان به علت ریختن روغن در آب از جمله تأثیرات مهم انسانی بر روی این حیوان محسوب می شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *