نکاتی کلیدی جهت آموزش کوه پیمایی به مبتدی ها

کوه پیمایی

کوه پیمایی به راه پیمایی در کوه و پیمایش راه های کوهستانی گفته می شود بدون اینکه از وسایل فنی مورد نیاز برای کوهنوردی استفاده شود یا با مسیرهای سنگی و یخی روبرو شود. این فعالیت ورزشی بسیار پرطرفدار بوده و به خاطر سلامتی، آرامش، شادابی، طبیعت گردی، ماجراجویی، اکتشاف و انگیزه های اجتماعی، جذابیت زیادی دارد. بهتر است بدانید پیمایش یا ترکینگ به طی طریق با پای پیاده در مسافت های طولانی گفته می شود که شروع و پایان آن از یک نقطه خاص یا یک نقطه خاص می باشد و ممکن هم هست قله ها را هم شامل شود. اگر تمایل دارید با این نوع فعالیت ورزشی و نحوه انجام آن آشنا شوید و همچنین در مورد وسایل مورد نیاز، مزایای آن و.. اطلاعات بیشتری کسب کنید، در ادامه مطلب با مجمع فعالان زیست محیطی کشور همراه باشید.

کوه پیمایی چیست و چه تفاوتی با کوهنوردی دارد؟

کوه پیمایی (به انگلیسی: hiking) به بالا رفتن یا پایین آمدن به صورت پیاده از ارتفاعات طبیعی مثل کوه ها گفته می شود. این نوع فعالیت راهی فوق العاده برای غرق شدن در زیبایی های طبیعت است. شما هر آنچه را که لازم دارید در پشت خود حمل کنید، می توانید زیبایی های طبیعت را با هر سرعتی که راحت هستید، کشف کنید و با کمی برنامه ریزی و آمادگی، یک نوع فعالیتی است که تقریباً هرکسی می تواند انجام دهد.

این نوع فعالیت نوعی پیاده روی قدرتی در مسیرهای پاکوب به شمار می آید و می تواند چند ساعت یا چند روز طول بکشد. ولی کوهنوردی به صعود و بالا رفتن از کوه گفته می شود که هم سخت تر بوده و هم نیاز به تجهیزات خاصی دارد. در حالی که کوه‌پیمایی به هیچ نوع دانش فنی نیاز ندارد و اگر تنها برخی از فنون اولیه راهبری را بدانید و آمادگی جسمانی خوبی داشته باشید، کافی خواهد بود. کوهنوردی در مقایسه با کوه‌پیمایی به توانایی بیشتری نیاز دارد چرا که ممکن است در طول مسیر با سنگ، یخ، ارتفاع و… مواجه شوید. برای کوهنوردی باید با مهارت های سنگ نوردی هم آشنا باشید چون در ارتفاعات بیش از ۴ هزار متری برای صعود باید در ورزش های هوازی و هم هوایی هم مهارت داشته باشید. کوه‌پیمایی را می توان در تمام مواقع سال انجام داد مگر اینکه مسیری برفی بوده و باعث ایجاد مشکل شود.

در کوهنوردی باید برای مواجهه با تمام خطرات آماده بود اما در کوه پیمایی سعی می شود از خطرات و ریسک های موجود در مسیر اجتناب شود. پس می توان گفت که کوهنوردی نوعی ورزش است که فرد کوهنورد را به چالش می کشاند در حالی فرد کوه پیما فقط برای سلامتی خودش و لذت بردن از زیبایی های طبیعت اقدام به این کار می کند. کوهنورد باید خطر مرگ را بپذیرد چرا که هنر کوهنوردی در این است که بتوانی در شرایط سخت، زنده بمانی و باید برای اینکه یک کوهنورد ماهر شوی باید سال های زیادی دانش و تجربه کسب کنی.

آشنایی با مراحل و نحوه انجام کوه پیمایی
کوه پیمایی و اصول آن

آشنایی با مراحل و نحوه انجام کوه پیمایی

۱- برنامه ریزی

  • هیچ گاه تنهایی به این کار اقدام نکنید و حداقل با یک گروه ۳ نفر که شناخت و آگاهی کافی از مسیر و برنامه ریزی دارند، اقدام به این کار کنید. تجربه  این فعالیت می تواند به شما احساس آزادی و ماجراجویی را بدهد که یافتن آن در جاهای دیگر سخت است. اما ممکن است گاهی ترسناک و تنها باشد. اگر در پیاده روی تازه کار نیستید، توصیه می کنیم برای همراهی خود حتماً یک همراه داشته باشید. اگر تصادفاً صدمه دیدید، آن فرد نیز آنجا خواهد بود تا به شما کمک کند. اگر واقعاً دوست دارید تنها بروید، پس با سفرهای کوتاه به مقصد محبوب شروع کنید و به یک نفر حتماً خبر دهید کجا می روید و کی قرار هست برگردید.
  • حتماً برنامه ریزی را بر مبنای تجارب، لوازم و تجهیزات، مهارت و آمادگی جسمانی خود و اعضای گروه تان انجام دهید.
  • از وضعیت جوی و شرایط آب و هوایی آگاه و مطلع باشید و بر این اساس برنامه ریزی کنید. اگر شرایط ناپایدار بو د حتما برنامه کوه پیمایی تان را به وقت دیگری موکول کنید. و اگر در کوه با شرایط آب و هوایی مواجه شدید که مغایر با پیش بینی های انجام شده بود، در برگشت تعجیل نمایید و از ادامه دادن مسیر منصرف شوید.
  • همواره برای روبرو شدن با شرایط بد آب و هوایی آماده باشید و لوازم و تجهیزات کافی و لازم را در این مواقع به همراه داشته باشید.
  • حتماً قبل از اقدام به کوه‌پیمایی در مورد منطقه، مسیرهای کوه‌پیمایی و… اطلاعات کافی کسب کنید.
  • حتماً قبل از طی طریق، فردی را در جریان برنامه ریزی گروه خودتان از جمله مسیر، تعداد اعضا، زمان بازگشت و… قرار دهید تا اگر با تاخیر یا مشکلی مواجه شدید، آن فرد اقدامات لازم را انجام دهد. یادتان هم باشد که بعد از بازگشت هم حتما زمان بازگشت تان را به او اطلاع دهید.
مسیریابی در کوه پیمایی
مسیریابی در کوه پیمایی

۲- مسیریابی

  • قبل از شروع جستجوی مسیر برای کوه پیمایی، بهتر است که به چند نکته از جمله مدت زمان (مدت زمان شما می تواند تعیین کند که کجا می روید.)، توانایی جسمی (پیاده روی طولانی و سخت که برای آن آماده نیستید می تواند برای شما دردسرساز شود)، زمان سال و هوا (بعضی از مسیرها در برخی از مواقع سال به علت بارش برف و… قابل دسترسی نخواهند بود) و… توجه داشته باشید.
  • چندین روش آسان برای یافتن مسیر پیاده روی وجود دارد که پاسخگوی نیازهای شما باشد. کتاب های راهنما و وب سایت ها منابع بسیار خوبی هستند زیرا شما می توانید تمام آمارهای مورد نیاز خود از جمله دشواری مسیر، مسافت، افزایش ارتفاع، جهت ها، منابع آب و… را بدست آورید. در ضمن اگر دوستانی دارید که کوه‌پیمایی می کنند از آنها بخواهید مکان هایی را برای شما پیشنهاد دهند. با یک سازمان محلی کوهنوردی یا با ایستگاه تکاور منطقه ای که می خواهید برای کوه‌پیمایی به آنجا بروید، تماس بگیرید.
  • حتماً فردی در گروه داشته باشید که آشنا با مسیرخوانی و نقشه خوانی باشد.
  • به علت نامشخص بودن مسیرها در شرایط خاص از جمله تاریکی، طوفان، مه، بارندگی و… و احتمال سقوط بهمن، سقوط از پرتگاه، گم کردن راه و… ابزارهایی مثل قطب نما و GPS به همراه داشته باشید.

۳- خوردن و آشامیدن

  • مواد غذایی که با خودتان به همراه می برید باید ترکیبی از پروتئین، چربی و کربوهیدرات باشد.
  • تمام مواد غذایی که با خودتان می برید را مصرف نکنید و مقداری از آن را برای مواقع ضروری و اورژانسی نگه دارید.
  •  آب کافی با خودتان همراه داشته باشید. در ضمن حتما یک فلاسک کوچک آب گرم هم همراه تان باشد.
  • آب میوه و شربت را هم فراموش نکنید.

وسایل مورد نیاز برای کوه پیمایی

۱- کوله مناسب برای گذاشتن وسایل مورد نیاز داخل آن

۲- لباس هایی را انتخاب کنید که پارچه های سریع خشک شونده مانند پشم یا پلی استر در آنها استفاده شود. از پنبه که خشک شدن آن مدت زیادی طول می کشد، خودداری کنید. لباس شما باید متشکل از ۳ لایه باشد:

  • لایه زیرین از جنس پشم، پلی استر، پلی پروپیلن و… تا گرمای بدن حفظ شود.
  • لایه میانی از جنس فیلیس ضخیم که ضد آب بوده و باد هم در آن نفوذ نکند. در ضمن کلاه لباس هم باید به لایه میانی وصل شده باشد.
  • لایه بیرونی به رنگ روشن مثل قرمز، فسفری، نارنجی، زرد و… باشد.
بسته به آب و هوا ممکن است برای کوه پیمایی به جلیقه یا ژاکت، پیراهن سبک، کلاه گرم و دستکش نیاز داشته باشید. پوشیدن کت ضد آب بدون توجه به پیش بینی آب و هوا عاقلانه است. اگر منتظر آب و هوای مرطوب هستید، شلوار باران را هم به همراه داشته باشید.

۳- جوراب، دستکش و کلاه ضخیم و مناسب

۴- کفش ضد آب، راحت، ساق دار و سبک با زیره ضخیم و اصطکاک دار و گرم. البته منطقه ای که دانتخاب می کنید، همچنین می تواند در تصمیم شما تأثیر بگذارد. کفش های سبک وزن ممکن است در مسیرهای راحت و بدون موانع، بسیار مناسب باشند در حالی که چکمه های محکم ممکن است در یک مسیر ناهموار با سنگ ها، ریشه ها و نهرها بهتر به درد شما خواهند خورد.

۵- گتر برای ممانعت از وارد  شدن برف و خیس شدن کفش و شلوار

کیف بقا
کیف بقا

۶- کیف بقا شامل وسایل ضروری و مورد نیاز مثل نخ و سوزن، کمک های اولیه و…

۷- چراغ پیشانی + باطری اضافی

۸- باتوم برای کاهش فشار بر زانوها و ستون فقرات و حفظ تعادل بدن

۹- کرم ضد آفتاب

۱۰- عینک و کلاه آفتابی

برای اینکه یک کوه‌پیمایی ایمن داشته باشید، چه کاری باید انجام دهید؟

۱- اولین قدم این است که با شیب و زاویه شیب مخصوصا در نقاط خاص آشنا باشید و آن را نادیده نگیرید تا بتوانید به راحتی مسیر و راه های بالا رفتن و پایین آمدن را پیدا کنید و خطر سقوط را کاهش دهید.

۲- سعی کنید مسیری را برای کوه پیمایی پیدا کنید که کمترین شیب را داشته باشد و از مسیرهای پرشیب یا کم شیب با سنگ های سست اجتناب کنید.

۳- حتما با توپوگرافی (پیدا کردن پایین ترین زاویه شیب) آشنا باشید چرا که با نقشه های توپوگرافی می توان بوسیله خطوط پیوسته، شیب و زاویه شیب کوه را پیدا کرد. مثلا اگر خطوط خیلی نزدیک به هم باشند، نشان می دهند که شیب آن منطقه تند می باشد.

۴- یک برنامه نقشه برداری مثل گایا جی پی اس (Gaia GPS )، استراوا (Streva)، کالتوپو (Caltopo) و… را می توانید در تلفن همراه یا لپ تاپ خودتان نصب کنید تا بتوانید به راحتی پایین ترین زاویه شیب را پیدا کنید.

۵– به همراه داشتن وسایل و تجهیزات ایمنی مثل باتوم و… ضروری و الزامی می باشد.

چند توصیه دیگر

  • ظروف شیشه ای، فلزی و پلاستیکی همراه خودتان را در طبیعت رها نکنید و همراه با زباله ها و پس مانده های غذایی، پوست میوه ها و… در یک پلاستیک ریخته و در سطل هایی که در طول مسیر وجود دارند، بیندازید.
  • در رودها و در مجاورت چشمه ها و جویبارها و همچنین مناطقی که رفت و آمد زیاد است، ادرار و… نکنید.
  • از سکوت و آرامش کوهستان لذت ببرید و سعی نکنید مزاحمت برای سایر افراد ایجاد کنید.
  • اگر گروهی سریع تر از شما حرکت می کند به او اجازه عبور دهید و مانع عبور آنها از خودتان نشوید.
  • این موضوع را به خاطر بسپارید که ممکن است در طول مسیر کوه پیمایی حوادثی رخ بدهد و امکان کمک فراهم نباشد پس خودتان مسئول سلامتی و حفظ جان خودتان می باشید، پس سعی نکنید با انجام کارهایی جان خود یا اطرافیان تان را به خطر بیندازید.
  • متعادل قدم بردارید و آهسته و پیوسته حرکت کنید تا انرژی تان را ذخیره کرده و مصرف انرژی تان نیز متعادل باشد. در طول حرکت هم به پاها و ریه هایتان در یک مدت زمان کوتاه، استراحت دهید.

مزایای کوه پیمایی

  • افزایش تراکم عضلات استخوان و کاهش ابتلا به پوکی استخوان
  • کاهش اضطراب و استرس با آزاد کردن هورمون های آدرنالین
  • باز شدن و فعال سازی مویرگ ها تا ۹۵ درصد در مقایسه با ۱۵ درصد فعالیت آنها در مواقع عادی
  • رسیدن سریع تر مواد غذایی و اکسیژن به مغز و عضلات به علت باز شدن و فعال شدن حداکثری مویرگ ها و بهبود سلامت قلب و عملکرد آن
  • افزایش سوخت و ساز موادی مثل قندها، کلسترول، پروتئین،  اسید اوریک و… که شناور در خون بوده و به تبع آن سوخت و ساز کامل بدن و جلوگیری از ابتلا به دیابت
  • افزایش ۳ برابری کالری مورد نیاز بدن و تامین این انرژی با سوختن چربی های بدن و به تبع آن کاهش چربی بدن و لاغر شدن
  • افزایش تعریق و دفع شدن چربی های اضافی زیر پوستی
  • افزایش ۲۰ برابری مقدار خون موجود در عضلات و قوی تر شدن آنها به خاطر رسیدن غذایی بیشتر به آنها
  • افزایش سم زدایی و پاک سازی ریه ها به علت دسترسی به هوای پاک و تمیز کوه و افزایش ظرفیت و بهبود عملکرد ریه ها
  • درمان بی خوابی شبانه، فراموش کردن افکار منفی، افزایش اعتماد به نفس، تقویت حافظه و افزایش تمرکز
  • کاهش ابتلا به فشار خون، دیابت، انواع بیماری های قلبی عروقی و کاهش خطر ابتلا به سرطان های کولون، پستان و ریه
خانم ها نسبت به آقایان ۱۵ درصد آب و چربی بیشتری دارند و همچنین به خاطر برخی از مسائل مثل بارداری و زایمان مقداری از کلسیم موجود در بدن آنها وارد بدن جنین می شود. خانم ها در میانسالی امکان ابتلای آنها به بیماری های استخوانی و آرتروز افزایش می یابد. پس می توانند با کوه پیمایی، استخوان ها و عضلات خود را قوی تر کنند و مقاومت بدن خود را در برابر برخی دیگر از بیماری ها افزایش دهند.
کوه‌پیمایی با بچه ها و سگ ها
اصول کوه‌پیمایی با بچه ها و سگ ها

کوه‌پیمایی با بچه ها و سگ ها

۱- کودکان

به اشتراک گذاشتن شگفتی و زیبایی های طبیعت با کودکان یک تجربه خاص است. کودکان تقریباً در هر سنی می توانند به این فعالیت بپردازند از نوزادانی که در حامل کودک هستند گرفته تا دانش آموزان کلاس که می توانند با پای خودشان پیاده روی می کنند.

نکات مهم:

  • بچه ها را خشک، گرم و سیر نگه دارید.
  • یک مسیر کوتاه انتخاب کنید و اغلب برای دیدن گیاهان، سنگها، حیوانات و… توقف کنید.

۲- سگ ها

اگر دوستی چهار پا دارید که با او راحت پیاده روی یا کوه پیمایی می کنید، اولین قدم این است که بفهمید آیا ورود سگ ها به منطقه ای که می روید مجاز است یا نه. مثلاً بسیاری از جنگل های ملی و همچنین پارک های ایالتی و محلی اجازه ورود سگ ها را نمی دهند، اگرچه قوانین متفاوت است.

نکات مهم:

  • از سگ خود بخواهید غذا و آب خود را در بسته سگ حمل کند.
  • اغلب برای دادن تنقلات و آب متوقف شوید.
  • همیشه مدفوع سگ را با کیسه های پلاستیکی برداشته و در طول مسیر در سطل های زباله بیندازید.
منابع: rei.com 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *