ایگوانا مارمولکی در معرض خطر انقراض

ایگوانا

آیا می دانستید ایگوانا و اجداد آنها که به تیره مارمولک ها تعلق دارند از ۵ میلیون سال پیش وجود داشته اند و در سال ۱۷۸۵ بود که یک گیاه شناس سوئدی آنها را به عنوان یک نژاد جدید معرفی کرد. ۲۰۰ سال پس از آن سایر گونه های آنها شناسایی شدند. آیا از این موضوع هم اطلاع داشتید که هم اکنون به غلط این حیوان به عنوان حیوان خانگی نگه داری می شود؟ بله، متاسفانه از دهه ۹۰ میلادی در اروپا و آمریکا، آنها به عنوان یک حیوان خانگی نگه داری می شوند.

اگر تمایل دارید با ایگوانا، ویژگی های ظاهری و رفتاری، انواع آن و… اطلاعات بیشتری کسب کنید در ادامه با مجمع فعالان زیست محیطی کشور (انجمن حمایت از حیوانات و محیط زیست) همراه باشید. خوشحال می شویم در انتها ما را از نظرات و انتقادات سازنده تان بهره مند سازید. بهتر است بدانید روز ۷ سپتامبر با عنوان آگاهی درباره ایگوانا نامگذاری شده است.

آرایه‌شناسی

فرمانرو: جانوران

شاخه: طنابداران

رده: خزندگان

راسته: پولک‌داران

زیرراسته: ایگوآناسانان

تیره: ایگوآنایان

ایگوانا چه نوع مارمولکی است؟

ایگوانا (به انگلیسی: Iguana) یکی از بزرگترین گونه های مارمولک ها بوده که غالباً در نواحی گرمسیری و مرطوب استوایی مرکزی و جنوبی قاره آمریکا و حوزه دریای کارائیب و سواحل غربی اقیانوس آرام زندگی می کنند و گاهی اوقات در جنوب فلوریدا و هاوایی نیز مشاهده می شوند.

این مارمولک ها روی درختان بلند زندگی کرده و متعلق به مارمولک های درختی می باشند. آنها ردیفی از خار روی پشت تا دم خود داشته و اندامی به نام غبغب (پرده گوشتی آویزان در زیر چانه تا زیر گردن) دارند که می توانند با باز و بسته کردن آن، دمای بدن شان را تنظیم کنند. آنها  همچنین روی سرشان یک چشم سومی هم دارند که  مانند شبکیه چشم عمل کرده و متصل به یکی از غدد مغز می باشد. کاربرد این چشم سوم این است که نسبت به تغییرات نوری حساس بوده و می تواند شکارچیان بالای سر را تشخیص دهد. جالب است بدانید پرندگان شکارچی که در بالای سر این مارمولک پرواز می کنند اصلی ترین دشمنان و شکارچیان این مارمولک بوده و چشم سوم این امکان را می دهد که بتوانند آنها را تشخیص دهد. بینایی این مارمولک ها قوی بوده و آنها قادر به دیدن شکل ها، سایه ها، رنگ ها و حرکات از فاصله های دور می باشند.

برخی از ایگواناها رنگ های روشن و برخی دیگر رنگ های کسل کننده دارند. آنها دمی دارند که تقریباً نصف طول بدن شان می باشد و طول بدنشان با احتساب دمشان حدود ۵۰ سانتی متر می باشد. دم یک دسیله دفاعی همه مارمولک ها به شمار رفته و آنها می توانند هنگام گرفتار شدن قسمتی از دم خود را قطع کرده و به سرعت از دست شکارچیان فرار کنند. ایگوانا شناگر ماهری بوده و مهارت زیادی در این کار دارد و برای اینکه از دست دشمنان خود فرار کند داخل آب شیرجه می زند. حتی محل های زندگی آنها نیز در بالای درختان روی آب بوده و می توانند هنگام خطر از آنجا داخل آب بپرند. این مارمولک ها حدود ۳۰ دقیقه قادر به ماندن زیر آب می باشند.

  • تغذیه

همه چیز خوار بوده ولی عمدتاً از گیاهان سبز، ساقه های جوان و میوه های رسیده تغذیه می کنند. این مارمولک ها با داشتن ردیفی از دندان های بسیار تیز می توانند غذا را گاز گرفته و آن را به تکه های کوچک تقسیم کرده و بعد ببلعند. آنها برای اینکه به اندازه کافی رشد کنند مخصوصاً در ۳ سال اول زندگی به پروتئین زیادی نیاز دارند و با خوردن ملخ و حلزون های درختی پروتئین مورد نیازشان را تأمین می کنند. گاهی اوقات هم ایگواناهای بزرگ که وزن آنها به ۴ کیلو و طول آنها تا ۲ متر نیز می رسد از تخم پرندگان تغذیه می کنند. ایگواناهای مسن تر رژیم غذایی با فسفر کم و کلسیم زیاد و بر گ های سبز را بیشتر ترجیح می دهند.

  • تولید مثل

بیشتر ایگواناها در حدود ۳ تا ۴ سالگی به بلوغ جنسی می رسند. بعد ازاینکه نر و ماده به بلوغ رسیدند رنگ فلس های آنها تغییر می کنند و نرها بی قرار و پرخاشگر می شوند. حدود ۲ ماه پس از جفت گیری، ماده ها شروع به تخم گذاری می کنند که عمدتاً در عمق ۱ متری زمین می باشد.  تعداد تخم هایی که ماده می گذارد حدود ۲۰ تا ۷۰ عدد می باشد. ایگوانا تمایل به تخم گذاری در فصول خشک سال دارد چون در این صورت بچه هایش در فصول بارندگی متولد شده و غذا در این فصول به وفور وجود دارد. ماده ها بعد از تخم گذاری محل را ترک می کنند ولی گاهی اوقات هم به آنجا سر می زنند. بعد از ۳ تا ۴ ماه انتظار نوزادان با دندان های مخصوص شان تخم را سوراخ کرده و متولد می شوند. بعد از به دنیا آمدن بچه ها، پدر و مادر هیچ کدام مسئولیت آنها را قبول نکرده و بچه ها را رها می کنند. با مسن تر شدن ایگواناها رنگ فلس های آنها نارنجی یا قرمز می شود.

انواع ایگواناها

۱- ایگوانای سبز (Green iguana)

این گونه ها، مارمولک های جنگلی می باشند که درختان بلند جنگل های گرم و بارانی واقع در آمریکای جنوبی زیستگاه آنها می باشد. ایگواناهایی که سن شان کمتر است در نزدیکی آب و پایین درختان زندگی می کنند ولی بعد از بلوغ ترجیح می دهند به بالای درختان بروند و آنجا را برای زندگی انتخاب کنند. طول این جانوران حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ سانتی متر بوده و بیشتر غذای آنها را گیاهان، سبزیجات و میوه ها تشکیل می دهد.

ایگوانای سبز
ایگوانای سبز

ایگوانای سبز چون شکل ظاهری زیبایی دارند و کمی از مارمولک های معمولی بزرگتر می باشند، معمولاً به عنوان حیوان خانگی نگهداری می شوند و در بین علاقمندان به نگهداری از حیوانات خانگی طرفداران زیادی دارند. فقط ذکر این نکته مهم است که ایگواناهای سبز تنها به رنگ سبز نمی باشند بلکه فلس هایی دارند که رنگ ها و طرح های متنوعی دارند. ایگواناهای ماده لاغرتر و کشیده تر می باشند و بر این اساس می توان نرها را از ماده ها تشخیص داد. لازم به ذکر است که ایگواناهای کوچک حدوداً بین ۴ الی ۶ هفته و ایگواناهای بالغ حدوداً ۱ بار در سال پوست اندازی می کنند.

پدیده پوست اندازی ایگواناها

چند هفته قبل از انجام این کار، پوست این جانوران کدرتر شده و به خاکستری زرد تغییر رنگ می دهد و قبل از پوست اندازی، تکه های سفیدی در مناطق نرم پوست ظاهر می شود. پوست اندازی ایگوانا به یکباره نبوده و پوست اندازی آنها در تمام سطح بدن شان در یک لحظه نمی باشد. هر بار که پوست اندازی انجام می شود پولک ها کوچک تر و تیره تر می شود.

در این قسمت برخی از انواع ایگوانای سبز را به اختصار برای شما معرفی می کنیم:

  • ایگوانای بیابانی (Desert iguanas)

این ایگوانا که ایگوانای صحرایی هم نامیده می شود، کوچک تر از ایگوانای سبز بوده و رنگ بدنشان خاکستری یا سفید بوده و خال ها یا لکه هایی هم روی بدنشان وجود دارد. زیستگاه این گونه ها در شنزار ها و بیابان های ماسه ای بوده و گیاهخوار می باشند.

ایگوانای بیابانی
ایگوانای بیابانی
  • ایگوانای براکیلوفوس (Fiji Crested Iguana)

فیجی بند بند یا نواردار، فیجی تاجدار و ایگوانای جزیره گوا همگی متعلق به این گونه می باشند. آنها رنگ سبز فوق العاده زیبایی داشته و گیاهخوار می باشند. این گونه ها در معرض خطر انقراض قرار دارند.

ایگوانا فیجی تاجدار
ایگوانای فیجی تاجدار
  • ایگوانای صخره ای کوبایی (Cyclura nubila)

این ایگوانا بسیار بزرگ و غول پیکر بوده و طول عمری برابر با ۶۰ سال دارد. طول بدن آنها حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ سانتی متر بوده و از گیاهان و میوه ها تغذیه می کنند. این گونه ها نیز در معرض خطر انقراض قرار دارند.

ایگوانای صخره ای کوبایی
ایگوانای صخره ای کوبایی
  • ایگوانای کیمن آبی (Cayman Island blue iguana)

این گونه ها بزرگ بوده و در معرض خطر انقراض قرار دارند. آنها نیز گیاهخوار بوده و برای زیستن به اشعه ماورا بنفش نیاز دارند. رنگ این گونه ها آبی بوره و یکی از سنگین وزن ترین گونه های ایگواناها به شمار می آید.

ایگوانای کیمن آبی
ایگوانای کیمن آبی
  • ایگوانای کرگدنی یا شاخدار (Rhinoceros iguana)

این گونه ها ظاهری بسیار زیبا و جذاب دارند و تداعی کننده دایناسورها در ذهن می باشند. گیاهخوار بوده و مثل خیلی از گونه ها خطر انقراض آنها را تهدید می کند. این گونه ها عمری طولانی داشته و بیشتر محیط های گرم را دوست دارند.

ایگوانای کرگدنی یا شاخدار
ایگوانای کرگدنی یا شاخدار
  • ایگوانای دم تیغی (uromastyx asmussi)

این ایگوانا بومی مکزیک و آمریکای مرکزی بوده و اندازه های متفاوتی دارند. زیبایی این گونه ها نیز در نوع خود چشمگیر می باشد.

ایگوانا دم تیغی
ایگوانای دم تیغی
  • ایگوانای چوک والا (Sauromalus or Chuckwalla)

این گونه ها که به ایگوانای ساورومالوس نیز معروف می باشد، بومی موزیک و جنوب غرب ایالات متحده آمریکا بوده و زیستگاه آنها در مناطق گرمسیری و جزیره های واقع در این مناطق در سنگلاخ ها و صخره ها قرار دارد. طول این گونه ها تا حدود ۴۰ سانتی متر نیز می رسد. آنها نیز گیاهخوار می باشند و عمدتاً از سبزیجات، میوه ها و برگ درختان تغذیه می کنند.

ایگوانای چوک والا
ایگوانای چوک والا

۲- ایگواناهای آنتیل کوچک یا ایگواناهای کهتر آنتیل (نام علمی: Iguana delicatissima)

این ایگوانا که به دلیکاتیسیما نیز معروف است در جزایر آنتیل کوچک واقع در کارائیب وجود داشته وهم اکنون می توان این گونه ها را در جزایر آنگویلا، آنتیگوا، گودالوپ، دومینیکا و مارتینیک که جزایر شمالی آنتیل کوچک می باشند، پیدا کرد. آنها در زمین های جنگلی با درختان کوتاه، جنگل های حرا و جنگل های بارانی با درختان کوتاه زندگی می کنند. این گونه ها در لیست قرمز آی یو سی ان قرار داشته و جزو گونه های بسیار در معرض خطر محسوب می شوند.

ایگواناهای آنتیل کوچک
ایگوانای آنتیل کوچک

فلس های نرهای این گونه ها بزرگ بوده و در پشت و روی غبغب شان به وضوح دیده می شود. رنگ آنها سبز تا خاکستری تیره بوده ولی وقتی هیجان زده می شوند و می خواهند جفت گیری کنند، بدن شان صورتی رنگ شده و رنگ فلس هایشان به آبی کم رنگ تغییر رنگ می دهد. رنگ نری که قوی تر می باشد خاکستری تیره بوده و به راحتی می توان آن را تشخیص داد. نرها برای اینکه توجه ماده ها را به خود جذب می کنند از انواع نمایش قدرت از جمله راه رفتن به طرفین و هل دادن همدیگر استفاده می کنند. در فصل جفت گیری، هر ایگوانای نر حدود ۱ تا ۷ ایگوانای ماده در قلمرو خودش داشته و به نرهای دیگر اجازه ورود را نمی دهد و جالب است که این کار را با بالا و پایین کردن سر انجام می دهد.

رنگ ماده ها اغلب سبز روشن بوده و رنگ سرشان نسبت به بقیه بدنشان کم رنگ تر می باشد. دم این گونه ها قهوه ای می باشد. هنگام تخم گذاری تونل هایی را حفر می کنند که اتاق های بزرگی داشته و ماده ها می توانند راحت در آن بچرخند. بعد از به دنیا آمدن نوزادان، آنها در پوشش های گیاهی مناطق اطراف پراکنده می شوند و نه روی درخت بلکه روی زمین، کودکی خود را سپری می کنند و بیشتر مناطقی را ترجیح می دهند که آفتابی می باشد تا بتوانند به راحتی حمام آفتاب بگیرند.

نوزادان ایگواناهای آنتیل کوچک، رنگ سبز روشن داشته ولی رنگ فک تا شانه های آنها سفید بوده و در دو طرف بدنشان ۳ تا تیغ عمودی سفید دارند. آنها وقتی بزرگتر می شوند قابلیت تغییر رنگ خود را از دست می دهند.

عمر این ایگوانا حدود ۱۵ سال بوده ودر ۳ سالگی بالغ می شود. تغذیه آنها نیز عمدتاً از برگ، گل و میوه بوده ولی در صورت کمبود غذا گوشت نیز می خورند. مارها، پرندگان، صاریغ و سایر سوسمارها به تخم این گونه ها حمله کرده و تخم های آنها را می خورند اما تنها دشمن ایگواناهای بزرگ، انسان می باشد.

آیا می دانید: عجایبی جالب از ایگوانا

  • ایگواناها ۸ جنس و ۳۵ گونه داشته و بزرگترین مارمولک های موجود در قاره آمریکا می باشند.
  • ایگواناها شناگران بسیارماهری بوده و از علائم بصری و انجام یک سری حرکات سریع چشمی برای برقراری ارتباط با همدیگر استفاده می کنند.
  • طول عمر ایگواناها حدود ۲۰ سال می باشد.
  • اگر ایگوانا را به عنوان حیوان خانگی نگه داری می کنید مراقب باشید. با اینکه خودشان خطری برای انسان ندارند، ولی ممکن است در خانه شما تونل حفر کرده و به خانه شما آسیب بزنند.
  • ایگواناهای خانگی از طریق حواس بینایی و شنوایی خود قادر به شناسایی صاحب خود می باشند.
  • رنگ سیاه ایگواناهای دریایی جزایر گالاپاگوس باعث می شود آنها بعد از شنا در اقیانوس سرد، گرم شوند.
  • ایگواناهای فیجی یک بدن سبز زمردی با نوارهای آبی و سفید داشته و در باتلاق های ساحلی، جنگل های دشتی، جنگل های بارانی واقع در دامنه آتشفشان زیست می کنند. این گونه ها را به ندرت می توان در روی زمین پیدا کرد. آنها دم ها و نگشتانی بلند با پنجه های تیز داشته که باعث تعادل آنها هنگام حرکت روی درختان می شود.
  • ۹۴ درصد از خزندگان موجود در جزایر کارائیب را نمی توان در هیچ جای کره زمین پیدا کرد.
  • در جزایر کارائیب چون هیچ شکارچی بومی وجود ندارد، بچه های تازه متولد شده ایگواناهای صخره ای، نسبتاً بزرگ می باشند.
  • ایگواناهای دریایی برای جدا کردن جلبک ها از صخره ها در اقیانوس ها شیرجه می زنند.
  • کرم موم های پر چربی به عنوان دسر ایگوانا محسوب می شود و خود ایگواناها هم توسط شاهین، جغد، سگ و مار شکار می شوند. حتی برخی از ایگواناهای سبز در مزارع آمریکای جنوبی و مرکزی برای خورده شدن انسان، پرورش داده می شوند.
  • درجه حرارت گودال تخم گذاری ایگواناها حدود ۲۵ تا ۳۲ سانتی گراد بوده و نسبتاً ثابت باقی می ماند.
  • تخریب و نابودی زیستگاه، تجارت پررونق حیوانات خانگی و شکار جوجه های ایگوانا جزو تهدیداتی هستند که ایگواناها را تهدید و آنها را در معرض خطر انقراض قرار می دهد.
  • ایگواناهای سنگ کارائیب و سیکلورا به علت پا گذاشتن انسان به این جزایر، تخریب زیستگاه به علت ساخت خانه، پاکسازی زمین برای کشاورزی و دامداری، تردد خودروها و گربه های انسان های مستقر در این جزایر بیشتر از سایر گونه ها در معرض خطر انقراض قرار دارند.
  • هنگام تولید مثل، رنگ ایگواناهای نر قرمز یا نارنجی رنگ شده و با پیرتر شدن ایگواناها، رنگ سبز آنها کم رنگ تر می شود.
  • نرهای ایگوانای آنتیل کوچک تا زمانی که به‌ قدرت نرسند قادر به جفت گیری نخواهند بود.
  • محیط بر رنگ ایگواناها تاثیر می گذارد. در سرما رنگ آنها به خاطر جذب گرما تیره تر و در گرما روشن تر می شود.
  • ایگواناها برای دفاع از خود از دم قوی خود به صورت شلاق استفاده می کنند یا برای فرار دم خود را قطع می کنند.
  • طول ایگوانا بدون احتساب دم شان ۳۰ تا ۴۲ سانتی متر و قدشان ۷ تا ۱۴ سانتی متر می باشد.

بازهم انسان و انسان و انسان!

درست است که انقراض بخشی از چرخه طبیعی به شمار می رود، ولی انسان به انقراض گونه ها سرعت بخشیده و گونه های در معرض خطر را افزایش داده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *