نگهداری از حیوانات اخلاقی است؟!

نگهداری از حیوانات
اگر خوشی یک حیوانی را فدای خوشی، تنبلی یا زیاده خواهی خودتان می کنید بدانید که نگهداری از حیوانات را از روی عشق انجام نمی دهید! مثلاً اگر از یک بلبل تنها در یک قفس نگهداری می کنید، این کار شما حیوان آزاری است نه حیوان دوستی. به همین ترتیب، خرید یک سگ و نگهداری از او در حیاط در حالی که حیوان بیچاره تمام روز از شدت گرما هلاک می شود و حسرت گردش و فعالیت روزانه به دلش مانده، نشانه عشق به حیوانات نبوده بلکه نشانه خود خواهی انسان است. به طور کلی، نباید میل به مالکیت، با عشق و دوست داشتن اشتباه گرفته شود.

در این مطلب با ما همراه شوید تا به پاسخ این سوال برسید که آیا نگهداری از حیوانات به ضرر آنهاست یا به نفع آنها؟ همچنین در ادامه یاد خواهید گرفت که کدام معیارها نفع و ضرر آن را مشخص می کنند.

نگهداری از حیوانات به صلاح آنهاست یا ضرر آنها؟

اگر بشر با زیاده خواهی حیوانات را از مسیر طبیعی زندگی شان دور نکرده بود، می توانستیم فوراً به این پرسش یک پاسخ قاطع دهیم که هر حیوانی باید آزاد باشد و در طبیعت زندگی کند ولی افسوس که نمی توانیم به عقب برگردیم و کارهای اجدادمان را جبران کنیم بنابراین چاره ای جز این نداریم که در برخی موارد به خاطر شرایط موجود با احتیاط رفتار کنیم تا نگذاریم حیوانات، بیشتر از این رنج و درد را تحمل کنند.

حیوانات به ۲ دسته تقسیم می شوند:

۱- حیوانات وحشی که قادر به زندگی در طبیعت می باشند.

اگر از حیوانات وحشی در منزل یا در قفس نگهداری کنیم حقوق حیوانات را زیر پا گذاشته ایم مگر اینکه برای نجات حیوانی زخمی، بیمار یا یتیم این کار انجام شود و حتی در این حالت نیز باید با کارشناسان مربوطه مشورت شود و در صورت امکان، شرایط لازم برای آشنایی قدم به قدم حیوان با محیط طبیعی مناسب و زندگی در طبیعت فراهم شود.

نگهداری از حیوانات وحش در قفس
عدم نگهداری ازحیوانات وحشی در قفس

بدون شک گاهی اوقات به دلیل برخی شرایط مثل معلولیت حیوان، طولانی شدن مدت درمان، عدم سازگاری با محیط طبیعی فعلی و دور افتادن حیوان از زیستگاه خودش، نمی توان حیوان را به طبیعت بازگرداند. حتی اگر حیوان بتواند خودش را با محیط طبیعی فعلی وفق دهد به علت عدم تعلق به این نوع اکوسیستم ممکن است باعث بر هم زدن نظم موجود در آن اکوسیستم و مختل شدن زندگی گونه های دیگر شود. البته در مورد پرورش یا خرید حیوانات نمی توان از این توجیهات و بهانه ها استفاده کرد و این توجیهات فقط زمانی قابل قبول هستند که با نگهداری از حیوانات در قفس باعث نجات حیوانی از مرگ یا شرایط بد موجود شویم و هیچ چاره ای جز این نداشته باشیم که او را در قفس نگه داریم.

۲- حیوانات اهلی که دیگر قادر به زندگی در طبیعت وحشی نیستند.

حیوانات خانگی همانند سگ و گربه در طول سالیان متمادی به زندگی با انسان عادت کرده و دیگر توانایی زندگی در طبیعت (شکار، دفاع از خود، محافظت از سرما و گرما و…) را ندارند. علاوه بر این، خیلی از این حیوانات مطابق با میل بشر تغییر یافته و نژادهای جدیدی از آنها وجود دارد که بیشتر این نژادها نه تنها نمی توانند در طبیعت زندگی کنند بلکه حتی نمی توانند یک شب را در محیط بیرون از اتاق سپری کنند؛ پس وظیفه ما چیست؟

حیوانات خانگی
حیوانات اهلی و زندگی در طبیعت

مسلماً نمی توانیم و نباید هم این حیوانات را به بهانه آزادی در طبیعت رها کنیم! با این کار آزادی را به حیوان هدیه نمی دهیم بلکه تنها نتیجه این کار می تواند رنج، سختی و چه بسا مرگ حیوان باشد. یک بار این حیوانات را قربانی زیاده خواهی و خودخواهی خودمان کرده ایم و جایز نیست تا این حیوانات باز هم قربانی زیاده خواهی ما شوند. این وظیفه اخلاقی ماست که یک زندگی امن توأم با آسایش و محبت برای آنها فراهم کنیم.

نگهداری از حیوانات اگر از روی عشق و محبت به حیوانات باشد، به نفع آنها است و اگر از روی زیاده خواهی و خودخواهی باشد به ضرر آنها می باشد.

چه معیارهایی تعیین می کنند که نگهداری از حیوانات به نفع آنهاست یا به ضرر آنها؟

معیار اول: عدم نگهداری از حیوانات وحشی و اهلی نکردن آنها

ابتدا این هشدار را به شما می دهیم که به هیچ عنوان تحت هیچ شرایطی به حیوانات حیات وحش غذا ندهیم. حتی اگر حیوان وحشیِ گرسنه و ضعیفی را می بینیم و تشخیص می دهیم که نیاز است به او غذا بدهیم، موقع غذادهی سعی کنیم به او زیاد نزدیک نشده و او را به خودمان عادت ندهیم. این کار باعث می شود آنها بیشتر در معرض خطر قرار بگیرند چون همه افرادی که به این حیوانات نزدیک می شوند قصدشان کمک به آنها نیست. علاوه بر این، نزدیک شدن حیوانات وحشی به شهرها و مردم ممکن است به ضرر آنها تمام شود و حتی در برخی مواقع ممکن است جان خودشان را از دست بدهند.

معیار دوم: مشورت با افراد کارشناس و باتجربه در صورت لزوم مراقبت و نگهداری از حیوانات وحشی زخمی، بیمار یا یتیم

از این افراد بخواهیم یک برنامه ای برای بازگرداندن حیوان به طبیعت و پیش هم نوعانش به ما بدهند و خودشان هم بر این امر نظارت کنند و ما را در این راه تنها نگذارند.

معیار سوم: عدم خرید هیچ نوع حیوان اهلی یا وحشی

خرید حیوانات وحشی به منزله حمایت ما از کسانی است که دست به شکار بی رحمانه حیوانات زده و آنها را از زیستگاه اصلی خودشان دور می کنند. خرید حیوانات اهلی همانند سگ و گربه، بلبل، ماهی قرمز، همستر به منزله حمایت ما از افرادی است که آنها را در شرایط نامناسب پرورش می دهند.

معیار چهارم: در صورت تمایل برای به سرپرستی گرفتن و نگهداری از حیوانات، به دنبال نژادهای خاص نبودن و پناه دادن به حیوانات بی خانمان یا حیوانات پناهگاه

با این کار آنها را از رنج، تنهایی، آوارگی و مرگ نجات داده و هیچ حمایتی هم از مراکز توله کِشی نکرده ایم.

در حالی که هر روز این همه سگ و گربه بی پناه و مظلوم قربانی گرسنگی، آوارگی، کشتار، تصادفات جاده ای و آزارهای گوناگون می شوند شایسته است سگ ها و گربه های فلان نژاد و بهمان نژاد پرورش داده و فروخته شوند؟

گونه پرستی
به گونه پرستی پایان دهیم

این موضوع همیشه یادمان باشد که یک حیوان دوستِ واقعی فقط به فکر نجات حیوانات است نه گونه پرستی.

معیار پنجم: دانستن حیوانات به عنوان یکی از اعضای خانواده

به حیواناتی که مسئولیت سرپرستی آنها را قبول کرده ایم به عنوان عضو خانواده مان نگاه کنیم و در حد توان سعی کنیم:

  • آزادی بیشتری به آنها بدهیم و در صورت امکان ساعاتی از روز را با او در محیط بیرون بگذرانیم.
  • محیط زندگی شبیه به طبیعت و بزرگترین فضای ممکن را برایشان فراهم کنیم.
  • آنها را شاد و سرگرم نگه داریم و برای آنها وقت بگذاریم.
  • به آنها محبت کرده و به این نکته توجه کنیم که بعضی از حیوانات برای زندگی تکی خلق نشده اند و حتماً باید به صورت جفت یا گروهی نگه داری شوند.

معیار ششم: پرسیدن دو پرسش قبل از نگهداری از حیوانات و به سرپرستی گرفتن یا واگذاری آنها

الف: آیا شرایطی که من می توانم و می خواهم برای این حیوان فراهم کنم بهتر از شرایط فعلی اوست؟

ب: آیا کس دیگری وجود دارد که حاضر باشد سرپرستی او را قبول کند و شرایطی بهتر از شرایط من برای او فراهم کند؟

تنها در صورتی سرپرستی حیوان را قبول کنیم که پاسخ پرسش اول، مثبت و پاسخ پرسش دوم، منفی باشد.

قبول مسئولیت سرپرستی یک حیوان خیلی شبیه قبول فرزند خواندگی است، زیرا:

  • هرگز برای تمیز ماندن خانه مان، فرزندمان را در حیاط نمی گذاریم و در را به رویش نمی بندیم.
  • هرگز با بدنیا آمدن فرزند دوم، فرزند اولمان را در کوچه رها نمی کنیم.
  • هرگز به خاطر شغل جدید، اسباب کشی، وارد شدن یک شخص جدید در زندگی مان که از فرزندمان خوشش نمی آید فرزندمان را آواره و دربدر نمی کنیم.
  • به دلیل افزایش حجم کاری از نیازهای جسمی و عاطفی فرزندمان غافل نمی شویم.
  • فرزندمان خیلی بیشتر از مبلمان، کاناپه، فرش و پرده خانه برایمان ارزش دارد.
  • هرگز مدت زمان طولانی فرزندمان را در خانه تنها نمی گذاریم.
  • در صورت بیمار یا ضعیف شدن فرزندمان، او را داخل کوچه نمی اندازیم یا به یتیم خانه نمی سپاریم.

قبول نگهداری از حیوانات یا قبول مسئولیت سرپرستی به معنای قبول یک مسئولیت بزرگ است که تا آخرین لحظه زندگی آنها باید به این مسئولیت مان عمل کنیم و از زیر مسئولیت شانه خالی نکنیم. اگر هم در برخی موارد، بودن در کنار ما دیگر به نفع حیوان نباشد یا واقعاً امکان نگهداری از او را نداشته باشیم این وظیفه ماست که برای او خانه جدیدی پیدا کنیم که وضعیتی مثل وضعیت فعلی داشته باشد و یا این که او را به پناهگاه بسپاریم.

یادمان باشد که حیوانات عروسک یا دکوراسیون منزل مان نیستند که هر وقت از آنها خسته شدیم آنها را عوض کنیم یا دور بیندازیم.

انتقاد از حامیان حیوانات با شعار حق آزادی

عده ای ناآگاه از وضعیت، نیازها، روحیات و محدودیت های حیوانات اهلی و وابسته به انسان با شعارهایی مانند حق آزادی از حامیان می خواهند حیوانات را به حال خود رها کرده و برای آنها هیچ کاری نکنند.

حامیان حیوانات
رسیدگی به حیوانات بی خانمان توسط اعضای مجمع فعالان زیست محیطی کشور

صد البته که همه ما می توانیم هزاران جمله قشنگ درباره حق آزادی همه موجودات بگوییم ولی ما در موقعیتی قرار نداریم که بتوانیم همه چیز را منطبق با ایده های خودمان بسازیم. ما این سیاره را همانطور که در طول میلیون ها سال تکامل و هزاران سال تمدن بشری شکل گرفته است، تحویل گرفته ایم و وظیفه داریم تا جایی که به اختیارات، اعمال و تأثیرات جامعه بشری مربوط می شود، آن را زیباتر و مهربان تر از چیزی که تحویل گرفته ایم به آیندگان تحویل بدهیم.

بدیهی است که این همه نواقص و شرایط ناهنجار موجود را نمی توانیم فقط با حرف های قشنگ جبران کنیم و بایستی با راه های عملی همانند نگهداری از حیوانات ، رنج حیواناتی که به ما وابسته شده اند را به حداقل برسانیم. سگ ها و گربه ها شانس زندگی مستقل را ندارند و نیازهایی دارند که بدون انسان قادر به تأمین آنها نبوده و می میرند. ما در برابر آنها مسئولیت داریم، شاید نتوانیم یک زندگی خارق العاده یا کاملاً طبیعی به آنها بدهیم ولی می توانیم به آنها سرپناه، غذا، آرامش و امنیت بدهیم.

نگهداری از حیوانات یا رسیدگی به حیوانات بی خانمان کاری بس دشوار است. سعی کنیم در همان حال که با خرید و فروش و تکثیر این حیوانات مبارزه می کنیم، بر کسانی هم که برای کاهش درد و رنج این حیوانات فعالیت می کنند یا از آنها نگهداری می کنند خرده نگیریم چون این افراد (حامیان حیوانات) باعث به وجود آمدن این مشکل نشده اند. آنها سعی می کنند مشکلات موجود را با انسانی ترین روش ممکن حل کنند و در این راه حتی از جانشان هم مایه می گذارند و صبورانه زخم زبان ها را تحمل می کنند. پس سعی کنیم اگر نمی توانیم  قسمتی از راه حل باشیم، لااقل قسمتی از مشکل هم نباشیم.

2 دیدگاه برای “نگهداری از حیوانات اخلاقی است؟!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *