۱۰ گونه از انواع گربه سانان معروف جهان

انواع گربه سانان
اولین گربه سان حدود ۲۰ میلیون سال پیش ظاهر شد که جد بسیاری از گونه ها و انواع گربه سانان از گربه سانان امروزی گرفته تا گربه های دندان خنجری که در دوران ماقبل تاریخ می زیستند می باشد. باید بدانید گربه های خیابانی یکی از فراوان ترین شکارچیان پستاندار دنیا می باشند و این فراوانی بیشتر به این دلیل است که این گربه ها با انسان ارتباط دارند.

گربه سانان یکی از خاص ترین گروه های شکارچیان پستاندار هستند که می شود گفت کاملاً گوشت خوار بوده و تقریباً همه آنها به جز شیرها، تنها به شکار می روند. آنها برای گرفتن و کشتن شکارهایشان به پنجه های جمع شونده و دندان های نیش خود متکی هستند. باید بدانید که بعد از منقرض شدن ببر هیرکانی و شیر ایرانی، هم اکنون هشت گربه‌سان شامل یوزپلنگ، پلنگ، گربه شنی، گربه پالاس، سیاه‌گوش (کاراکال)، وَشَق (لینکس)، گربه وحشی و گربه جنگلی در ایران زندگی می کنند.

در این مطلب با زندگی ۱۰ نوع از گربه سانان، نحوه شکار آنها، نحوه محاظت آنها از بچه های خود و نحوه زندگی آنها در اقلیم های مختلف آشنا خواهید شد.

به چه حیوانی «گربه سان» می گویند؟

امروزه خانواده ی گربه سانان (به انگلیسی: felids) حدود ۳۶ گونه می باشند که اندازه آنها از ببر گرفته تا گربه پاسیاه آفریقایی (black footed cat) که فقط ۲۰ سانتی متر ارتفاع دارد، متغیر است.

گربه سانان با وجود تفاوت در اندازه، همگی جمجمه یک شکلی دارند. چشمانشان رو به جلو و آرواره هایشان کوچک ولی قدرتمند است. آنها برای تکه تکه کردن غذا، چهار دندان نیش و چندین دندان آسیای بُرنده خیلی تیزی دارند که به آنها دندان برشی (camassial) می گویند. زبان این حیوانات پر از پرز یا خارچه های ریز رو به عقب است که برای تمیز کردن باقی مانده غذای موجود در لاشه ها یا تیمار کردن موهای بدنشان به کار می برند.

همچنین گربه سانان دارای خز شگفت انگیزی می باشند که آنان را گرم نگه می دارد و هنگامی که برای شکار کمین می کنند استتارشان می کند. خز بسیاری از گربه سانان مانند شیر و شیر کوهی (puma) به رنگ قهوه ای ساده بوده ولی بسیاری از انواع گربه سانان دیگر مثل پلنگ ابری (clouded leopard) خطوط راه راه خال خالی یا اشکال نامنظم ابر-مانند زیبایی روی بدنشان دارند. این خط و خال ها روی پوشش بیرونی بدن که پوشیده از موهای بلند محافظ است قرار داشته و در زیر آن لایه ای از پشم نرم و ظریف قرار دارد. موهای محافظ ضد آب بوده و به همین خاطر پشم زیرشان حتی در زیر باران شدید نیز به ندرت خیس می شود.

۱۰ گونه از انواع گربه سانان خطرناک و زیبا

۱- ببر (Tiger)

این شکارچی کمیاب و عظیم الجثه از بزرگترین گربه سانان بوده و در برخی مناطق آسیای شرقی پرسه می زند.

ببرها موهای بلندی بر روی چانه دارند که این موها باعث می شود صورت آنها پهن به نظر برسد. آنها همچنین خطوط مشکی بر روی بدن پر موی خود دارند که گاهی به رنگ زرد یا نارنجی و گاهی طلایی می باشد. موهای سفید ببرهای سیبری تقریبا بیشتر بوده که می تواند او را راحت تر با محیط برفی اطراف خود متناسب کند.

اندازه ببر سیبری از نوک بینی تا انتهای دم در حدود ۳٫۵ متر و وزن آن حدود ۳۰۰ کیلوگرم می باشد. در واقع یک ببر سیبری معادل ۵ انسان بالغ است. ببر سیبری موهای کلفتی دارد که او را در برابر سرما و برف، گرم نگه می دارد. باید بدانید حدود ۵ هزار قلاده از ببر بنگال و تنها ۵۴۰ قلاده از ببر سیبری در حیات وحش باقی مانده است.

آخرین ببر مازندران (ببر هیرکانی) که زمانی در خطه شمال ایران زندگی می کرد، در دهه ۳۰ شمسی منقرض شد.

ببر و شیر کوهی از انواع گربه سانان
ببر و شیر کوهی

۲- شیر کوهی (Puma)

شیرکوهی یکی دیگر از انواع گربه سانان می باشد که در شمال غربی و جنوب آمریکا زندگی می کنند و طول آنها به حدود ۲٫۲ متر می رسد.

توله شیرها در هنگام تولد دارای خال های بزرگی بر روی بدن خود هستند که به مرور زمان با بزرگ شدن شان کمرنگ شده و از بین می رود.

توله شیر کوهی پس از تولد تا حدود ۷ هفته از شیر مادر تغذیه کرده و پس از آن شروع به خوردن تکه گوشت هایی که مادر برای آنها می آورد می کند. برای تمیز کردن آنها مادر شروع به لیس زدن می کند و برای امنیت بیشتر مکان زندگی آنها را تغییر داده و از جایی به جای دیگر می برد. شیرهای کوهی ماده مادرانی بسیار مسئولیت پذیر می باشند. آنها از فرزندان خود به خوبی مراقبت می کنند، به آنها شیر می دهند و در آغوش گرم خود آنها را نگه می دارند. معمولاً یک شیر کوهی ۲ یا ۳ توله دارد اما ممکن است گاهی اوقات تعداد آنها به ۶ تا هم برسد.

گربه های خانگی مثل شیرهای کوهی دمی دراز دارند که به تعادل آنها هنگام راه رفتن یا دویدن در مسیرهای باریک کمک می کند.

۳- شیر (Lion)

شیر نر در حدود ۳ متر قد و ۲۰۰ کیلوگرم وزن دارد اما شیر ماده در حدود ۲٫۵ متر طول و ۱۳۰ کیلوگرم وزن دارد.

از انواع گربه سانان تنها شیرها هستند که تمایل به زندگی گروهی دارند و گونه های دیگر عادت دارند تنها زندگی کنند. به گروه شیرها گله می گویند که هر گله شامل مادر به همراه فرزندانش و یک یا دو شیر نر است. معمولاً شیرها در آفریقا زندگی می کنند اما تعدادی از آنها (در حدود چند صدتا) در هند هم وجود دارند. در یک گله، شیر نر رئیس و پدر همه توله ها است. شیر نر وظیفه دور نگه داشتن سایر شیرها را از گله خود دارد تا آنها نتوانند به شکاری که گله دارد، دستبرد بزنند.

شیر تنها گونه ای از گربه سان ها است که نر و ماده آن باهم تفاوت دارد. شیر نر بزرگتر و همچنین دارای موهائی بلند بر روی گردن خود می باشد که به آن یال می گویند. نعره شیرهای نر و ماده بسیار بلند است و با این کار شیرهای دیگر را می ترسانند که به گله آنها نزدیک نشوند. شیرها بالشتک های چرمی و کلفتی در کف پنجه های خود دارند که به آنها کمک می کند تا بتوانند به آرامی و به راحتی روی سنگ های صیقلی حرکت کنند.

حفاظت از حیات وحش یک وظیفه ملی است اما شاید باورش سخت باشد که زمانی شیر نیز در ایران داشتیم ولی متأسفانه شیر ایرانی در سال ۱۳۲۱ به دست مردم همین کشور منقرض شده است. با این حال گفته می شود پس از ۸۰ سال دوباره شیر ایرانی توسط باغ وحش ارم به کشور بازگردانده شده ولی بهتر است بدانید که این شیر اصیل ایرانی نمی باشد و فقط برای جلب توجه و تحریک احساسات عموم وارد کشور شده است.

گربه سانان وحشی
شیر و جگوار

۴- جگوار (jaguar)

قد یک جگوار یا پلنگ آمریکایی (نام علمی: Panthera onca) حدود ۲٫۵ متر و بسیار سنگین وزن بوده و وزن آنها به حدود ۱۳۰ کیلوگرم می رسد و در جنوب و مرکز آمریکا زندگی می کنند.

جگوار بزرگترین گربه آمریکایی است که با داشتن بدن خال خالی، بسیار شبیه به پلنگ آسیایی و آفریقایی می باشد. از انواع گربه سانان جگوارها آب را دوست دارند در صورتی که سایر گربه ها از آب و خیس شدن نفرت دارند. جگوار بسیار قوی و نیرومند است و عضلات بزرگ و قدرتمندی دارد. این حیوان شناگر ماهری بوده و در اطراف رودخانه، برکه و آبگیر به دنبال طعمه می گردد و حتی در آب شیرجه می زند تا در زیر آب بتواند ماهیان را شکار کند. آنها با کمک زبان و پنجه هایشان موهای بدن خود را بعد از شنا مرتب و شانه می کنند. جگوار در آب به آرامی بدون ایجاد موج حرکت کرده و طعمه هایی مانند گوزن و خوک و حتی در مواقعی نادر دیده شده که تمساح شکار می کند.

هر کدام از خال های روی بدن جگوار مانند یک حلقه با یک مرکز تیره می باشد، این نقش و نگارهای ناهمگون روی بدن جگوار به او کمک می کند تا بتواند در میان برگ های درختان خود را پنهان کند. بهتر است بدانید جگوار به شکار لاک پشت، خرچنگ، مار و نوعی تمساح هم علاقه دارد.

۵- کاراکال (Caracal)

سیاه گوش یا کاراکال ها حدوداً ۱ متر طول داشته و در آفریقا و آسیای میانه زندگی می کنند. کاراکال از نام ترکی این حیوان یعنی کاراکولاک (کارا: سیاه و کولاک: گوش) گرفته شده است.

همانطور که می دانید گربه ها می توانند به خوبی بپرند اما از انواع گربه سانان کاراکال ها بهترین جهش کننده می باشند. آنها بزرگ نیستند اما در هر جهش می توانند در حدود ۴ متر به جلو بپرند. کاراکال ها چون دارای گوش های بزرگ با موهای سیاه رنگ می باشند و در ضمن مناطق خشک را برای زندگی انتخاب می کنند، به سیاه گوش صحرایی هم معروف می باشند. کاراکال ها در مناطق خشک مثل تپه های سنگی یا اطراف صحرا زندگی می کنند، آنها بدنی طلایی دارند و به همین دلیل میان شن های صحرا و گیاهان قابل تشخیص نیستند.

غذای کاراکال، موش ها، خرگوش ها، پرندگان، مارمولک ها، مارها و توله حیواناتی مثل آهو و گراز است. کاراکال می تواند به اندازه چهار برابر قدش بپرد و برای این کار از پاهای قوی خود استفاده می کند. آنها برای شکار در گوشه ای کمین کرده و ناگهان خود را به جلو پرتاب کرده و طعمه خود را می گیرند.

سیاهگوش یا کاراکال ایرانی گربه سان دیگری است که در فهرست حیوانات در حال انقراض IUCN قرار گرفته است.

کاراکال و لینکس
کاراکال و لینکس

۶- لینکس (Lynx)

لینکس یا وَشَق به همراه دم کوتاهش حدوداً ۱٫۲ متر طول دارد. گونه های مختلفی از این حیوانات در شمال آسیا و اروپا و شمال آمریکا زندگی می کنند.

لینکس یکی از ۸ گربه سان در حال انقراض ایران است که برف را دوست دارد و محل زندگی اش مناطق برفی و یخبندان است. این درندگان موهای بسیار کلفتی بر روی بدن خود دارند که آنها را گرم نگه می دارند. لینکس ها حتی گوش های پشمالویی دارند و پنجه های آنها بزرگ و پهن بوده و حتی در کف پنجه هایشان نیز مو دارند. پنجه های آنها مانند کفش برفی عمل کرده و اجازه نمی دهد که در برف های نرم فرو روند یا بر روی برف ها بلغزند. پنجه های این حیوانات پهن و پشمالو بوده و این امکان و قدرت را به آنها می دهد که بر روی برف و یخ و حتی سنگ های خیس و مناطق لغزنده به راحتی حرکت کنند. برای درک بهتر این موضوع می توانید کف دست خودتان را به صورت باز در آردی صاف فشار دهید و ببینید چه اتفاقی می افتد. حالا دست خود را داخل کیسه ای بکنید و همین کار را دوباره تکرار نمایید و ببینید که چطور پنجه های شما کمتر در آرد فرو می روند.

لینکس دم کوتاهی به اندازه ۲۰ سانتی متر دارد زیرا دم بلند ممکن است در اثر یخنبدان زمستان و هوای خیلی سرد صدمات جدی ببیند. این حیوان همانند سایر انواع گربه سانان دنبال طعمه های خیلی جوان، خیلی پیر، مریض و زخمی است زیرا راحت تر از طعمه های سالم و قوی شکار می شوند. این حیوان درنده گوزن، بز کوهی، خرگوش و پرنده ها را هم شکار می کند. او ممکن است شکار خود را در برف پنهان کرده و بعداً برای خوردن آن بازگردد.

تفاوت لینکس (وَشَق) با کاراکال (سیاه گوش) در چیست؟

کاراکال (Caracal) گربه‌سانی با پوستی بدون نقش و ساده و گوش‌هایی سیاه‌رنگ است.

لینکس (Lynx) گربه‌سانی با پوستی نقش‌دار شبیه پلنگ و دمی بسیار کوتاه است.

۷- پلنگ برفی (Snow Leopards)

پلنگ برفی در مناطق مرتفع آسیای میانه زندگی می کند و اندازه او از بینی تا انتهای دم حدود ۲ متر می باشد.

پلنگ برفی مانند سایر انواع گربه سانان دارای پنج انگشت در هر یک از پاهای جلویی و چهار انگشت در هر یک از پاهای عقبی است. او دارای پنجه ای تیز بوده که با کمک این پنجه ها می تواند به راحتی از درختان و صخره ها بالا رود و همچنین بعد از شکار طعمه خود را تکه پاره کند. او همیشه از پنجه هایش برای شانه کردن موها و خاراندن پوست خود استفاده می کند. پلنگ برفی مانند سایر گربه سانان پنجه های خود را مخفی نگه می دارد و پنجه هایش را به داخل غلاف (چیزی شبیه به کیف که در انتهای انگشتان او قرار دارد) باز می گرداند و این کار باعث می شود تا پنجه هایش همیشه تیز و تمیز باشند. پلنگ برفی بسیار زیبا و کمیاب بوده و غالباً در کوه ها، جنگل ها و دره ها به دنبال شکار می گردد. بزهای کوهی، میش ها، پرندگان، میمون ها و سنجاب ها جزو شکارهای او محسوب می شوند.

سروال و پلنگ برفی
پلنگ برفی و سروال

۸- سروال (Serval)

یوزگربه ها یا سروال ها در حدود ۱٫۲ متر قد و اندامی لاغر و در حدود ۱۵ کیلوگرم وزن دارند. آنها در اطراف برکه ها و رودخانه ها در آفریقا زندگی می کنند.

همه گربه ها از حس بسیار قوی برخوردار بوده که همین حس به آنها کمک می کند تا در شب نیز بتوانند شکار کنند. سروال ها چشمان بزرگی دارند که در تاریکی خوب می بینند و با سبیل های محکم و بلندشان راه خود را به خوبی پیدا و احساس می کنند. آنها گوش های بزرگی دارند که صداها را به خوبی می شنوند. باید بدانید حس بویایی قوی به آنها در پیدا کردن غذا و همچنین شناسایی خطر کمک می کند.

بدن سروال خال خالی است که البته این خال ها در قسمت پا و سر به صورت خط خط می باشد. سروال پاهای بلند و لاغری دارد که با تکیه بر پاهایش در کنار نیزارها و رودخانه ها به دنبال شکار می گردد و خیلی سریع به آنها حمله می کند. در هنگام شکار، سروال پنجه های خود را بیرون می آورد تا بتواند با آنها شکار را نگه دارد و سپس با دندان های بزرگ و تیز خود شکار را از پا درمی آورد. بهتر است بدانید غذای مورد علاقه سروال، موش باتلاق، موش آبی و جوجه مرغابی است.

انواع گربه سانان دارای خطوط براقی داخل چشمان خود هستند که مقدار کمی نور از این خطوط خارج می شود و همین مسئله باعث می شود که چشمان آنها در تاریکی بدرخشد.

۹- پلنگ (Leopard)

پلنگ در حدود ۲٫۵ متر قد دارد و در اقلیم های زیادی مانند آفریقا و جنوب آسیا زندگی می کند.

هر پلنگ دارای خال های متفاوتی بر روی بدنش است همانند همه انسان ها که دارای اثر انگشت متفاوتی هستند. برخی از انواع گربه سانان همانند پلنگ سیاه نوعی متفاوت از یک گربه بزرگ نیست بلکه او یک پلنگ با موهای خیلی تیره می باشد. درخت مورد علاقه هر پلنگ دارای خراش های مخصوص به خودش است که به دیگر پلنگ ها هشدار می دهد تا از آن درخت دوری کنند. قدرت پلنگ به حدی است که قادر است یک غزال را به بالای درخت حمل کند.

بعضی اوقات پلنگ طعمه ای را شکار می کند که توانائی خوردن آن را در یک وعده ندارد. او اغلب باقیمانده غذای خود را در بالای درخت پنهان می کند زیرا که در این مکان غذای او از هجوم شغال ها و کفتارها و حتی شیرها در امان است. پلنگ می تواند حیوانات بزرگ مانند گوزن که تقریباً ۳ برابر خودش است را هم شکار کند. پلنگ وقتی حیوانی شکار نکند و گرسنه باشد همه چیز می خورد مثل موش، تخم پرنده ها و حتی حشرات و سوسک ها. او روی یک شاخه کمین می کند و ناگهان به آرامی روی طعمه خود که در پایین در حال حرکت است می پرد.

پلنگ ایرانی (به انگلیسی: Persian Leopard) یکی از بزرگترین زیرگونه‌های پلنگ و بومی غرب آسیا می باشد که در لیست قرمز سازمان ملل قرار دارد.

پلنگ و تیزپا از انواع گربه سانان
پلنگ و چیتا

۱۰- یوزپلنگ (Cheetah)

اندازه یک یوزپلنگ یا چیتا از نوک بینی تا انتهای دم در حدود ۲ متر است و در آفریقا و غرب آسیا زندگی می کند.

هیچ حیوانی به اندازه چیتا نمی تواند تیزپا باشد! این گربه بزرگ با سرعت نزدیک به ۱۰۰ کیلومتر در ساعت می دود که قابل مقایسه با سرعت یک خودرو در حال حرکت در جاده می باشد اما او فقط می تواند این سرعت را برای ۳۰ ثانیه حفظ کند و بعد از آن باید توقف کرده تا نفسی تازه کند. چیتا سری کوچک، پاهایی بلند و بدنی کشیده و لاغر دارد. چیتا علفزارها و بوته زارهای خشک و وسیع را به جنگل های انبوه ترجیح می دهد چون می تواند در آنها بدود. این حیوان، غزال های کوچک، آهو، خرگوش صحرایی و دیگر حیوانات تندپا را به خوبی شکار می کند. چیتا تنها گربه ای از انواع گربه سانان است که نمی تواند پنجه های خود را پنهان کند.

نگران انقراض یوزپلنگ آسیایی هستید؟ به بشقاب غذایتان نگاه کنید!

یوزپلنگ ایرانی یک گونه به شدت در معرض خطر انقراض در جهان می‌باشد که هم اکنون تنها چند ده قلاده از آن فقط در ایران باقی مانده است و ۸ تن از فعالان محیط زیست که حافظ یوزهای باقی مانده بودند در زندان هستند. جدی ترین خطری که در چند سال اخیر یوزپلنگ ایرانی را تهدید می‌کند-سوا از ضعف مدیریت که برای همه آشکار است-وجود دامداران در زیستگاه این گونه می‌باشد. این حیوانات که یکی از گربه سانان ارزشمند جهان محسوب می شوند، ممکن است برای پیدا کردن غذا در اطراف گله های دامداران پرسه بزنند و در نهایت از سوی خود این افراد و سگ‌های گله مورد حمله قرار گیرند. دامداران حافظ همان گوسفندانی می‌باشند که قرار است به خاطر شکم شما قربانی شوند!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *